Tweede Kamer bespreekt circulaire economie en positie sector

De Tweede Kamer heeft op 1 juli (eerste termijn) en 8 september (tweede termijn) het commissiedebat Circulaire Economie gevoerd. Voor de afval- en recyclingsector stonden onder meer de financiële druk op de sector, investeringszekerheid, de positie van recycling en secundaire grondstoffen, en de verdere ontwikkeling van producentenverantwoordelijkheid centraal. Het debat werd gevoerd met minister Van Veldhoven van Klimaat en Groene Groei en staatssecretaris Eerenberg van Financiën.

Financiële druk en verduurzaming sector

Tijdens de eerste termijn op 1 juli vroegen verschillende Kamerleden aandacht voor de stapeling van financiële lasten (€567 miljoen) voor de afval- en recyclingsector. Daarbij werd gewezen op de mogelijke gevolgen voor afvalweglek, investeringen in verduurzaming, waaronder circulariteit en CO₂-afvang en -opslag (CCS). Het kabinet erkende dat de eerder voorgestelde fiscale maatregelen zwaar kunnen uitpakken voor de sector en gaf aan te zoeken naar alternatieven en een matiging van de heffing. Investeringszekerheid is volgens het kabinet nodig om verduurzamingsprojecten in recycling en CCS mogelijk te maken. Het kabinet benadrukte constructief met de sector in gesprek te zijn en te blijven zoeken naar oplossingen. In antwoord op vragen vanuit de Kamer is ook duidelijk gemaakt dat het kabinet geen zekerheid kan geven voor Prinsjesdag.

Recycling en vraag naar secundaire grondstoffen

Ook de moeilijke marktomstandigheden voor recyclingbedrijven kregen nadrukkelijk aandacht. De concurrentie met goedkope primaire grondstoffen en geïmporteerde materialen, onzekerheid over de einde-afvalstatus en een achterblijvende vraag naar recyclaat beperken de afzetmogelijkheden. Vanuit de Kamer werd daarom aangedrongen op versterking van de markt voor secundaire grondstoffen, onder meer via producteisen, de circulaire hefboom (belasten van fossiele materialen in producten en de opbrengst investeren in de circulaire activiteiten), circulaire aanbesteding en meer inzet van gerecycled materiaal.

Producentenverantwoordelijkheid

De verdere ontwikkeling van de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV) was eveneens onderwerp van debat. Onder meer tariefdifferentiatie op basis van recyclebaarheid en het gebruik van gerecycled materiaal kwamen aan de orde. Voor afval- en recyclingbedrijven is daarbij van belang dat UPV-systemen niet alleen inzameling stimuleren, maar ook bijdragen aan hoogwaardige recycling en voldoende vraag naar recyclaat. Daarnaast werd aandacht gevraagd voor de kwaliteit en veiligheid van ingezamelde afvalstromen. Ongewenste materialen, waaronder batterijen, kunnen recycling bemoeilijken en veiligheidsrisico's veroorzaken in inzameling en verwerking.

Tweede termijn

Bij de tweede termijn op 8 september, die beduidend korter was dan de eerste termijn op 1 juli, zijn vanuit de Kamer vragen gesteld over onder andere de te verwachten kabinetsbrief over de circulaire hefboom, de kabinetspositie over luierrecycling en de stand van zaken van de extra heffingen. Wat de heffingen betreft herhaalde staatssecretaris Eerenberg van Financiën dat het kabinet geen helderheid kan geven vóór Prinsjesdag en gaf de Kamer mee goede gesprekken te hebben gevoerd met de sector, waarbij het kabinet de grote zorgen die leven begrijpt en onderkent. Staatssecretaris Van Veldhoven antwoordde onder meer dat de brief over de circulaire hefboom nog dit jaar aan de Kamer wordt verstuurd, dat de doorontwikkeling van UPV’s ook snel volgt en dat over een verdere intensivering van luierrecycling momenteel een weging plaatsvindt over de kosten ervan en de vraag of er voldoende recyclingcapaciteit en afzet van het gerecyclede materiaal kan gaan volgen. Hier kan het kabinet begin 2027 waarschijnlijk meer helderheid over geven.

De Kamercommissie vroeg een zogeheten 'tweeminutendebat' aan, waarin moties naar aanleiding van dit commissiedebat kunnen worden ingediend. Dit debat staat nu gepland voor maandag 21 september 2026, maar moet nog exact worden bepaald.

Tom Ponjee