Artikel - 29 juni 2026

Onmisbare schakels #3

Samenwerken waar concurrenten elkaar normaal voorbijrijden

Minder vrachtwagens, minder uitstoot, minder drukte in binnensteden. Het klinkt logisch. Maar de manier waarop OpenWaste en Green Collective dat organiseren, is allesbehalve vanzelfsprekend. Beide initiatieven brengen concurrerende afvalinzamelaars bij elkaar om afval gezamenlijk op te halen. Waar vroeger tien vrachtwagens reden, rijdt er nu soms nog maar twee of drie.

De circulaire economie draait vaak om recycling, hergebruik en nieuwe grondstoffen. Maar voordat afval kan worden gerecycled of verwerkt, moet het eerst worden ingezameld. Juist daar, in de logistiek achter de schermen, vormen Green Collective en OpenWaste een onmisbare schakel.

Van concurrentie naar samenwerking

"Als je het hebt over afval, dan moet het opgehaald worden. Dat doet OpenWaste," zegt voorzitter Thijs Pennink. OpenWaste is een coöperatie van vijftien middelgrote en kleinere afvalinzamelaars die samen de logistiek in binnensteden organiseren. Waar voorheen iedere inzamelaar met een eigen vrachtwagen de stad in reed, gebeurt dat nu gezamenlijk.

Green Collective werkt vanuit dezelfde gedachte, maar met een andere organisatievorm. Het bedrijf brengt logistieke partners en commerciële inzamelaars samen en organiseert de gezamenlijke inzameling via een onafhankelijk platform.

Het resultaat is indrukwekkend. In veel steden daalt het aantal voertuigbewegingen met vijftig tot zestig procent. In Amsterdam reden volgens Wilco Ledderhof, Manager Business Development bij Green Collective, vroeger meer dan twintig inzamelwagens rond; tegenwoordig gebeurt hetzelfde werk met ongeveer de helft daarvan.

Logistiek als duurzaamheid

Wat beide organisaties bijzonder maakt, is dat ze niet zijn ontstaan vanuit regelgeving of een verplichting van de overheid. De sector zag zelf dat de druk op binnensteden toenam. Zwaardere voertuigen, emissie-eisen, netcongestie, beperkte laadinfra en de groeiende aandacht voor leefbaarheid van binnensteden maakten duidelijk dat het anders moest. In plaats van af te wachten kozen ondernemers ervoor het initiatief zelf te nemen.

"De leukste vraag die een gemeente mij kan stellen is: wat moeten wij doen om dit mogelijk te maken?" vertelt Pennink. "Mijn antwoord is dan vaak: eigenlijk niets. We regelen het volledig zelf."

Daardoor gaat het verhaal van OpenWaste en Green Collective uiteindelijk niet alleen over logistiek. Het gaat over het slimmer inzetten van bestaande middelen, minder uitstoot en minder belasting van de openbare ruimte.

Het echte werk: vertrouwen

Van buitenaf lijkt het concept van OpenWaste en Green Collective verrassend eenvoudig. Waar vroeger meerdere afvalinzamelaars afzonderlijk dezelfde binnenstad inreden, rijdt nu één gezamenlijke inzamelwagen. Minder kilometers, minder uitstoot en minder verkeersdrukte. De logistieke rekensom is snel gemaakt. De echte uitdaging zit echter niet in de routeplanning, maar in de samenwerking daarachter. 

Want achter iedere vrachtwagen schuilt een ondernemer met eigen klanten, eigen medewerkers en eigen commerciële belangen. De deelnemers blijven concurrenten. Ze concurreren nog steeds om klanten, ontwikkelen hun eigen dienstverlening en hebben allemaal hun eigen bedrijfsstrategie. Juist daarom draait het succes van deze initiatieven uiteindelijk niet om techniek of logistiek, maar om vertrouwen.

Dat vertrouwen ontstaat niet vanzelf. Het vraagt om transparante afspraken, heldere spelregels en systemen die voor iedereen inzichtelijk maken hoe besluiten tot stand komen. Modellen voor tariefvorming, gebiedsindeling en dienstverlening zorgen ervoor dat deelnemers vooraf weten waar ze aan toe zijn. Daarnaast wordt voortdurend geïnvesteerd in overleg, uitleg en het bespreekbaar maken van knelpunten. Want waar mensen samenwerken, ontstaan ook verschillen van inzicht. Een gemiste leging, een chauffeur die een adres overslaat of een deelnemer die zich afvraagt of de verdeling nog eerlijk uitpakt: juist op die momenten wordt vertrouwen gebouwd of afgebroken. 

"Het klinkt heel simpel natuurlijk wat we hier doen, omdat we vervoersbewegingen samenvoegen. Maar het is jarenlang voorbereiding geweest," zegt Pennink. "In de kern is het mensenwerk en cultuurverandering." 

Ook Ledderhof benadrukt dat technologie slechts een hulpmiddel is. Slimme IT-platforms maken samenwerking mogelijk, maar zijn niet de reden dat het werkt.

Wilco Ledderhof, Green Collective:

"Met onze modellen en het platform maken we samenwerking mogelijk. Maar het harde werk zit in de cultuurverandering."

Misschien is dat wel de belangrijkste les die OpenWaste en Green Collective de sector meegeven. Innovatie ontstaat niet alleen door nieuwe technieken of investeringen, maar ook door de bereidheid om samen te werken aan een gezamenlijk belang. De grootste winst zit uiteindelijk niet in de vrachtwagen die uit de binnenstad verdwijnt, maar in het vertrouwen dat ervoor zorgt dat die vrachtwagen gemist kan worden.

Geen weg terug

De gezamenlijke inzameling is inmiddels zo verweven geraakt met de bedrijfsvoering van de deelnemers dat teruggaan naar het oude model nauwelijks voorstelbaar is.

"Er is eigenlijk geen weg terug meer," zegt Pennink. "Als de sector wil overleven, kom je tot dit type samenwerking." Ook Ledderhof verwacht dat de ontwikkeling verder zal doorgaan.

Wilco Ledderhof, Green Collective

"Ik hoop dat we over tien jaar een paar landelijke inzamelinitiatieven hebben die voor alle afvalstromen actief zijn. Duurzamer, slimmer en efficiënter dan vroeger."

Meer dan afval ophalen

Op het eerste gezicht gaat het verhaal van OpenWaste en Green Collective over afvalinzameling. Maar onder de oppervlakte gebeurt iets fundamentelers. Concurrenten bouwen samen aan een gedeelde infrastructuur voor de inzameling van afval. Niet omdat de overheid dat voorschrijft, maar omdat maatschappelijke uitdagingen daarom vragen.

Binnensteden worden drukker, emissie-eisen strenger en ruimte schaarser. Daardoor wordt het steeds minder logisch dat meerdere bedrijven met vergelijkbare voertuigen dezelfde straat in rijden. Waar concurrentie vroeger plaatsvond op de logistiek zelf, verschuift die nu steeds meer naar dienstverlening, klantrelaties en de verwerking van materialen.

In die zin laten OpenWaste en Green Collective zien hoe delen van de circulaire economie zich ontwikkelen tot een moderne nutsfunctie: collectief georganiseerd waar samenwerking meerwaarde oplevert, maar met behoud van ondernemerschap en concurrentie waar die waarde toevoegt. De vrachtwagen wordt gedeeld, de ondernemer blijft zelfstandig.

Misschien is dat wel de belangrijkste les van deze onmisbare schakel. De circulaire economie vraagt niet alleen om nieuwe technologieën en nieuwe grondstoffenstromen, maar ook om nieuwe vormen van samenwerking. Soms begint systeemverandering niet in een fabriek of een recycle-installatie, maar gewoon op straat. Met één vrachtwagen, waar er vroeger tien reden.