Waste-to-Energy biedt Europa circulaire boost

Rotterdam decor voor achtste CEWEP-congres 

Artikel - 27 juni 2016

Het CEWEP-congres, half juni 2016 in Rotterdam, bekijkt de afvalenergiecentrales (AEC’s) vanuit Europees perspectief. Europa is gebaat bij hoogwaardige AEC’s. Enerzijds wekken ze duurzame energie op, anderzijds zijn ze nodig voor de transitie naar een Europese circulaire economie. Nederlandse AEC’s leveren een positieve bijdrage door import van brandbaar restafval uit landen die vooral storten. 

De ambities van de Europese Unie om een circulaire economie te bevorderen en de energievoorziening te verduurzamen gaan hand in hand. “Het is als de song van Simon & Garfunkel, Bridge over troubled water”, zegt Ferdinand Kleppmann, president van CEWEP, brancheorganisatie van de 390 Europese afvalenergiecentrales (AEC’s). Hij ziet een droom realiteit worden. “We hebben altijd gezegd dat we niet alleen afval verbranden, maar dat we ook een onderdeel vormen van de energiesector. Het wordt steeds duidelijker dat we flink kunnen bijdragen aan de productie van duurzame energie.” AEC’s wekken niet alleen duurzame energie op, ze dragen ook bij aan de realisatie van een circulaire economie. Bij de recycling komen residustromen vrij, waarvan de brandbare delen door AEC’s worden verwerkt. “Door alleen niet-recyclebaar afval te verbranden, dragen we bij aan de kwaliteit van recycling en daarmee aan de circulaire economie.”

Lees meer »

Nijpende schaarste

Duurzame energie en circulaire economie: beide issues zijn hot & burning, onder meer in het plan Horizon 2020 (circulaire economie) en het klimaatakkoord van Parijs. De AEC-sector kan een bijdrage leveren aan het oplossen van de schaarste aan grondstoffen en de schaarste aan energie. Die schaarste wordt stilaan nijpend. Europa is niet bijster rijkelijk bedeeld met grondstoffen en energie en is in een tijdsgewricht van toenemende geopolitieke spanningen steeds meer aangewezen op import.

Rotterdam was het decor voor het CEWEP Waste-to-Energy Congress 2016

CEWEP-congres

Tegen deze achtergrond opende Kleppmann het achtste Europese CEWEP Waste-to-Energy Congress in Rotterdam. Tijdens het congres op 16 en 17 juni 2016 gaven vooraanstaande sprekers boeiende presentaties, onder andere van de Europese Commissie, lokale beleidsmakers, wetenschap en sector. Bijna tweehonderd mensen uit vrijwel alle lidstaten ontmoetten elkaar in de ambiance van het Mainport hotel, aan de voet van de Erasmusbrug. CEWEP hield een informatief circulair filmpje ten doop. De tweede dag bezocht het gezelschap de AEC van AVR in Rozenburg.
Een van de belangrijke gedachten op de conferentie was dat lidstaten zich niet moeten blindstaren op de hoeveelheid gerecyclede tonnen afval, maar juist de kwaliteit van de recycling op een hoger plan moeten tillen. Hoogwaardige recycling maakt inzet in meer hoogwaardige producten mogelijk en beperkt de downcycling. Brandbaar materiaal dat niet kan worden hergebruikt, kan met terugwinning van zoveel mogelijk energie het beste worden verbrand.

Ongesorteerd storten

CEWEP mag dan 390 AEC’s in 22 lidstaten vertegenwoordigen, een blik op de kaart van Europa leert dat de fabrieken sterk verspreid liggen. Het gros staat in de noordelijke en noordwestelijke lidstaten, de zuidelijke en oostelijke Europese landen zijn ondervertegenwoordigd. Precies daar wordt het overgrote deel van het afval ongesorteerd gestort in stortplaatsen.
In zijn presentatie legt Jorge Diaz Del Castillo, ambtenaar bij het Directoraat-Generaal Milieu van de Europese Commissie, de zaal een verbijsterend feit voor: “Dertien lidstaten storten meer dan de helft van hun huishoudelijk afval. Zelfs als in deze lidstaten vergaande vormen van recycling worden bereikt, zoals het EU-doel van 65 procent recycling van huishoudelijk afval in 2030, dan nog blijft er veel niet-recyclebaar afval over om in AEC’s te verwerken. Dat afval wordt nu nog gestort.”

Bijna tweehonderd mensen uit vrijwel alle lidstaten ontmoetten elkaar in Rotterdam (foto's: Paul Martens)

Grootste importeur restafval

Voor het verwerken van die immense stroom restafval wordt scherp gekeken naar Nederland, waar twaalf installaties staan die zonder uitzondering goed presteren. Alle Nederlandse AEC’s beschikken over een R1-status, een Europese status die aangeeft dat een hoog energie-rendement wordt behaald. Maar zijn twaalf AEC’s niet wat veel van het goede? In Nederland loopt de hoeveelheid restafval immers gestaag terug. Veel gemeenten werken hard aan een lokale circulaire economie en een klimaatneutrale stad. Wie het aanbod echter op Europese schaal bekijkt, ziet enorme kansen voor Nederlandse AEC’s door transport van brandbaar restafval uit landen die hun afval vooral storten. Import gebeurt volop, zo bleek op de conferentie. Nederland is met 1,6 miljoen ton restafval zelfs Europa’s grootste importeur, op de voet gevolgd door Zweden (1,4 Mton), zo blijkt uit Eurostat-cijfers die CEWEP overlegt. Het restafval komt hoofdzakelijk uit Engeland, Ierland en in mindere mate Italië.

AEC als warmtebron

Steeds meer Nederlandse AEC’s produceren niet alleen stroom, ze maken in toenemende mate ook stoom en zetten hun warmte af in warmtenetten. Yves Luca, CEO van AVR, met 1,7 Mton per jaar een van 's werelds grootste AEC’s, laat zien dat in Rijnmond met de verbranding van huishoudelijk afval twee warmtenetten van tientallen kilometers worden onderhouden, waarmee 50 duizend en 100.000 huishoudens van warmte wordt voorzien. “Maar niet nadat we eerst stoom hebben gemaakt die via een drie kilometer lange pijpleiding naar buurman Emerald Kalama Chemicals gaat, waardoor in hun productieproces veel CO2 wordt vermeden”, aldus Luca. CO2 hebben AEC’s ook in ruime mate voorhanden. Tot de verbeelding spreekt het voornemen van AVR om dit broeikasgas af te vangen en op te werken tot een kwaliteit waarmee tuinders in het Westland de planten in hun kassen beter laten groeien.

Stortbelasting als stimulans 

Natuurlijk moeten deze lidstaten tot op zekere hoogte zelfvoorzienend worden, stelt Diaz Del Castillo. Hij onderneemt roadshows waar hij met regeringen en gemeenten praat en ze met zachte hand tot recycling tracht te bewegen. In Italië toont hij intussen zijn spierballen. “Italië betaalt 120 duizend euro per dag aan boetes als gevolg van overtreding van de Europese Richtlijn Storten”, aldus de EU-topambtenaar.
Engeland gaat dergelijke boetes wijselijk uit de weg, zo blijkt uit het betoog van Jarno Stet van de gemeente Westminster in Londen. “In Engeland is de belasting op het storten van afval, die in 2008 inging, een belangrijke stimulans. Door de gescheiden inzameling te verbeteren, vergroten we in onze gemeente de recycling. Wat overblijft, gaat naar de verbrandingsinstallatie.”
Engeland gaat voorlopig hoge investeringen in uitbreiding van de verbrandingscapaciteit uit de weg door een klein deel te exporteren. Wie denkt dat dit “gesleep met afval” ten koste gaat van de milieuprestatie, heeft het mis. “Veel schepen met onder meer Duitse producten naar Engeland keren zonder lading terug”, aldus Diaz Del Castillo.

Grondstoffen en energie benutten

Nederlandse AEC’s halen alles uit de kast om zoveel mogelijk grondstoffen en energie uit het restafval te benutten. Zo weet de sector met innovatieve technieken steeds meer schone bouwstoffen uit bodemassen op te werken. In 2012 is hiervoor de Green Deal bodemas afgesloten tussen de Rijksoverheid en negen AEC’s. Doel: in 2017 moet minstens de helft van de uit bodemas gewonnen grondstoffen worden toegepast als schone bouwstof. Het resultaat is bijvoorbeeld een vrij toepasbaar product waarvan onder meer trottoirtegels gemaakt worden.

"Door alleen niet-recyclebaar afval te verbranden, dragen we bij aan de kwaliteit van recycling en daarmee aan de circulaire economie."
Ferdinand Kleppmann - CEWEP
"‘Zelfs als lidstaten vergaande vormen van recycling bereiken, dan nog blijft er veel niet-recyclebaar afval over om in AEC’s te verwerken. Dat afval wordt nu gestort’"
Jorge Diaz Del Castillo - Europese Commissie
"In Engeland is de belasting op het storten van afval een belangrijke stimulans voor meer recycling."
Jarno Stet - Westminster City, UK