Volop kansen voor nieuwe gft-toepassingen

Marktverkenning naar mogelijkheden gft-sector in de biobased economy

Artikel - 11 juni 2015

Samen met andere sectoren kan de gft-sector kansen in de biobased economy optimaal benutten. Kansen te over, zo wijst een recente marktverkenning door RoyalHaskoningDHV uit. Ketenpartijen en gft-bedrijven tonen interesse. Duidelijk is dat er meer valt te halen uit gft.

Door Marieke Vos ©copyright

Compost en biogas, het zijn momenteel de belangrijkste producten van de gft-sector. De biobased economy biedt echter meer. Gft heeft potentie als waardevolle grondstof voor tal van andere toepassingen. Om te ontdekken welke dat zijn, voerde RoyalHaskoningDHV een marktverkenning uit, in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Milieu (IenM). De onderzoekers spraken met een twintigtal partijen, onder andere van food- en chemiebedrijven, overheden en banken. Kansen te over, zo wijst de verkenning uit. Voor de gft-sector bestaan er legio kansrijke samenwerkingspartners. Daarvoor moeten de partijen elkaar wel treffen. "Uit de verkenning blijkt dat de gft-sector bij deze partijen vrij onbekend is. Daarom bevelen wij de sector aan om heel actief de samenwerking op te zoeken", zegt Klaas Koop, projectleider van het onderzoek. Hij noemt gft "niet de makkelijkste stroom" om te gebruiken in de biobased economy, omdat het is samengesteld uit veel verschillende stromen en de samenstelling sterk kan variëren. "Wil je het gebruiken voor bijvoorbeeld de productie van bioplastics, dan zal je moeten investeren en innoveren. Het is belangrijk om samen met partners in andere sectoren te onderzoeken hoe je dit het beste kunt doen."

Lees meer »

De meeste kansen liggen volgens de marktverkenning in een samenwerking met de chemische industrie. Van gft kunnen voor de industrie waardevolle halffabricaten gemaakt worden. Koop: "Maak die samenwerking snel praktisch: doe samen pilots, stel je terrein hiervoor open." Food- en feedketens liggen ingewikkelder dan de chemie. "Deze ketens eisen grondstoffen die vrij zijn van dierlijke afvalstoffen, wat voor gft om ingrijpende aanpassingen vraagt. We raden aan om met deze ketens te onderzoeken of men samen kan innoveren."

Nader onderzoek

Het beter benutten van gft in de biobased economy past bij de kabinetsambities van groene groei, het topsectorenbeleid en het programma Van Afval Naar Grondstof (VANG). Er liggen kansen voor de gft-sector in de biobased economy, maar er is meer onderzoek nodig naar de technologische en financieel-economische haalbaarheid, zo laat het ministerie van IenM weten. Het ministerie faciliteert daarin, onder meer met het twee jaar durend programma PRO-VANG (Praktijkgericht Onderzoek Van Afval Naar Grondstof) dat medio dit jaar van start gaat (zie kader).
Naast de rijksoverheid kan ook de lokale overheid een partner zijn voor de gft-sector. Gemeenten spelen als opdrachtgever voor de inzameling en verwerking van gft een belangrijke rol in het stellen van criteria in hun aanbesteding. Onderzoeker Koop: "Gemeenten zijn momenteel zoekende naar wat ze kunnen doen om de markt meer richting duurzaamheid te bewegen. Dat maakt hen voor de gft-sector een belangrijke samenwerkingspartner. Met elkaar kunnen ze ontdekken hoe de gft-sector de lokale overheid kan ondersteunen in haar groene ambities."

Gezamenlijk onderzoeksprogramma maakt kansen voor gft-sector in biobased economy inzichtelijk

Bio-aromaten

Compostering is biobased economy pur sang. "Die markt staat echter onder druk, de prijs van compost is laag. We zoeken dus naar andere toepassingen van gft", vertelt Jans Kruit, Technical Manager bij Orgaworld en actief in de Afdeling Bioconversie van de Vereniging Afvalbedrijven. De gft-sector neemt de aanbevelingen uit de marktverkenning van harte aan. Kruit: "De gft-sector ziet zeker kansen om meer te halen uit compost."Als voorbeeld noemt hij het lopende Waste2Aromatics-project binnen Biorizon, waar TNO, Orgaworld, Attero en AEB onderzoek doen naar het winnen van bio-aromaten uit gft. Bio-aromaten zijn een grondstof voor de chemische industrie. Kruit noemt een aantal randvoorwaarden om te komen tot waardevolle biobased producten: "Gft heeft een heterogene samenstelling. Wil je stoffen uit gft halen, dan zal je toe moeten naar meer homogene stromen. Dat kun je doen voor of na compostering." Andere randvoorwaarde is het aanwezig zijn van voldoende energie. "Om stoffen als suikers, vezels, vetzuren en bio-aromaten uit gft te halen heb je hoge temperaturen nodig. De installaties van gft-verwerkers kunnen dit momenteel niet, maar afvalenergiecentrales bijvoorbeeld genereren voldoende warmte voor deze processen. Net als raffinaderijen. Daar moet je dus dichtbij zitten met je installatie, zodat je daar gebruik van kunt maken."

Het beter benutten van gft in de biobased economy past bij kabinetsambities groene groei, topsectorenbeleid en VANG

Ministerie ondersteunt onderzoek
Het ministerie van Infrastructuur en Milieu (IenM) stimuleert onderzoek naar nieuwe gft-toepassingen. Het nieuwe PRO-VANG (Praktijkgericht Onderzoek Van Afval Naar Grondstof) programma biedt samenwerkingsmogelijkheden voor bedrijfsleven en hbo-instellingen. De activiteiten van het programma richten zich op kennisontwikkeling en -benutting voor andere biotische afvalstromen, zoals gft-afval. Onderdeel is de tijdelijke KIEM-VANG regeling, uitgevoerd door het Nationaal Regieorgaan Praktijkgericht Onderzoek SIA. Deze regeling ondersteunt onderzoeksprojecten van samenwerkende hbo-instellingen en bedrijven. Daarnaast kan IenM met het programma Ruimte in Regels voor Groene Groei innovatie stimuleren door het zoveel mogelijk wegnemen van belemmeringen op het gebied van wet- en regelgeving.

Samenwerking loopt

Kruit raakt daarmee een essentiële randvoorwaarde, die de marktverkenning onderstreept: samenwerking. Die begint volgens Kruit op gang te komen. "Binnen de afvalbranche wordt al volop samengewerkt. Zo hebben we met de Afdeling Bioconversie een gezamenlijk onderzoeksprogramma opgesteld. Deze marktverkenning vloeit daaruit voort, net als de toekomstvisie voor de gft-branche die we binnenkort gaan vaststellen." De Vereniging Afvalbedrijven coördineert deze samenwerking, die volgens Kruit goed verloopt. "We zijn nu toe aan een volgende stap: het samenwerken met partners uit andere ketens, zoals de chemie." In het bio-aromatenproject gebeurt dat al. Er zullen meer van dit soort projecten volgen in de gft-branche. "Het ei van Columbus is nog niet gevonden, dit is een proces van trial & error", zegt Kruit. "Het is een zoektocht, waarin we samen met partners gaan ontdekken wat wel en niet mogelijk is."

Samenwerking met de chemische industrie is volgens de verkenning het meest kansrijk

Dit artikel is onderdeel van de serie 'Kansen in de biobased economy'
De gft-sector, gebundeld in de Afdeling Bioconversie van de Vereniging Afvalbedrijven, innoveert om kansen in de biobased economy te benutten. Biomassa is immers een waardevolle grondstof, waar meer uit te halen is. De sector stelde een gezamenlijk onderzoeksprogramma op, waarin op diverse thema’s wordt onderzocht welke kansen er liggen. De resultaten worden in een serie artikelen gepresenteerd.

"Wij bevelen de sector aan om heel actief de samenwerking op te zoeken."
Klaas Koop - RoyalHaskoningDHV
"De gft-sector ziet zeker kansen om meer te halen uit compost."
Jans Kruit - Orgaworld