Stevige track record SDE+

Afvalsector maakt energiebeloften waar

Artikel - 18 juni 2015

Als energieleverancier heeft de afvalsector een aanzienlijke track record opgebouwd. Met behulp van subsidieregelingen als de Stimuleringsregeling Duurzame Energieproductie (SDE+) zijn legio energieprojecten waargemaakt. De energiesubsidies blijken goed besteed. Afvalpartijen ontpoppen zich als betrouwbare partners die hun energiebeloften nakomen.

Door Harry Perrée  ©copyright

De afvalbranche heeft een stevige staat van dienst wat betreft het realiseren van duurzame energieprojecten. De prestaties uit het recente verleden schetsen een positief beeld. Wie het overzicht doorneemt van gerealiseerde projecten van subsidieregelingen voor duurzame energie, ziet er talloze waar afvalpartijen aan het roer staan. Van warmteprojecten van afvalenergiecentrales (AEC's) tot initiatieven rond gft-vergisting, van projecten voor het winnen van stortgas tot de realisatie van biomassa-energiecentrales (BEC's). Wat deze projecten gemeen hebben, is hun effectiviteit. De afvalsector heeft laten zien dat ze gehonoreerde aanvragen daadwerkelijk realiseert, doorgaans binnen de tijd. "Energie uit afval is betrouwbaar", stelt Peter Simoës van AEB Amsterdam vast. Nagenoeg alle AEC’s ontvangen subsidie, de meeste SDE (Stimuleringsregeling Duurzame Energie), sommige MEP, de voorloper van de SDE. Over het AEC-track record zegt Simoës: "Dat onze installaties tegenwoordig afvalenergiecentrales heten, heeft alles te maken met de toegenomen hoeveelheid energie die ze leveren, vooral warmte en stroom. Hier in Amsterdam hebben we een hoogrendementscentrale gebouwd. Die is er puur op gericht om meer energie uit afval op te wekken. Ons hoge elektrisch rendement vergde een extra investering. Die investering hadden we nooit zonder subsidie kunnen doen."
De AEC’s hebben meer duurzame energie in het vat. Het rendement van installaties kan omhoog door meer warmte te leveren aan woningen en bedrijven. "Zo vermijd je de inzet van aardgas, precies wat minister Kamp met zijn Warmtevisie nastreeft", aldus Simoës.

Lees meer »

Tien nieuwe vergisters

Ook vergistingsinstallaties dragen hun steentje bij aan de productie van duurzame energie. "De afgelopen jaren zijn in Nederland maar liefst tien nieuwe gft-vergisters gebouwd", vertelt Martijn Bovée van Orgaworld, dat twee vergisters exploiteert. De nieuwe installaties verrezen met behulp van energiesubsidies. "Het zijn kapitaalintensieve projecten, zo’n installatie kost tussen de tien en twintig miljoen euro. De SDE+ en de gemeenten, die het gft aanbieden, kunnen de onrendabele top overbruggen."
De vergistingsinstallaties zetten organisch afval - vaak uit de gft-bak of de levensmiddelenindustrie - om in biogas. "Alles wat afgebroken kan worden door bacteriën kan omgezet worden in biogas", legt Bovée uit. Het biogas uit de vergister drijft een gasmotor aan die groene stroom opwekt, waarbij de restwarmte voor nabijgelegen industrie of woonwijken benut kan worden. Zo levert de vergistingsinstallatie van Orgaworld in Amsterdam zowel warmte als elektriciteit. Bovée: "Wij hebben bewust voor die locatie gekozen, omdat we daar direct konden aansluiten op de stadsverwarming van Amsterdam."

Met hulp van de SDE+ en voorlopers daarvan heeft de sector vele energieprojecten gerealiseerd

Groeikansen bio-LNG
Omdat vergisters niet altijd in de buurt zitten van een goed aansluitpunt op het aardgasnetwerk, biedt het opwerken naar bio-LNG groeikansen. Omdat bio-LNG niet onder de SDE valt, gebeurt dat nog maar op kleine schaal. Bio-LNG kan worden gebruikt als transportbrandstof voor bijvoorbeeld vrachtauto’s en schepen.

Aardgaskwaliteit

Een andere mogelijkheid dan groene stroom is het maken van groen gas uit biogas. "De laatste jaren is daar door gft-verwerkers veel in geïnvesteerd. Door onder andere het biogas onder hoge druk te brengen, kan het worden geïnjecteerd in het gasnet. Het merendeel van de vergisters van leden van de Vereniging Afvalbedrijven maakt groen gas", aldus Bovée.
Niet alleen biogas uit vergisters kan worden opgewerkt tot groen gas, maar ook het stortgas dat vrijkomt uit stortplaatsen. "Voor de productie van groen gas uit stortplaatsen is geen subsidie meer nodig", vertelt Michael Sanders van Attero, dat uit drie stortplaatsen gas wint. "Dat is het mooie van groen gas; het vereist een forse drempelinvestering, maar het is een stabiele route die zorgt voor continuïteit."
Attero heeft vergisters voor groen gas in Groningen, Wijster en Tilburg. Een hogere groengasproductie ligt volgens Sanders met behulp van subsidie in het verschiet, door vooral méér gft te vergisten. "Dat vraagt om additionele investeringen om te kunnen vergisten in de gft-route en de gft-uit-de-grijze-bakroute." Het opwerken van biogas naar aardgaskwaliteit is kostbaar, stelt Sanders. "Maar dan heb je ook wat. We voldoen aan NTA 8080 - een NEN-norm die eisen stelt aan duurzame biomassa voor energiedoeleinden - wat wil zeggen dat de biomassa duurzaam uit de afvalketen gewonnen is. Daarmee zitten we op hetzelfde duurzaamheidsniveau als zon en wind."

De vergistingsinstallatie van Orgaworld in Amsterdam levert zowel warmte als elektriciteit (foto: Orgaworld)

Groene energie hand in hand met CO2-afvang
AVR onderzoekt of het de restwarmte van haar installaties nóg beter kan benutten. "Dankzij de diverse wartenetten wordt al een groot deel van onze warmte duurzaam ingezet. Toch gaat nog een deel van de warmte verloren in de rookgassen. Het zou mooi zijn dat ook nog terug te winnen", aldus Hans Wassenaar van AVR. "En omdat we al een uitgebreide rookgasreiniging hebben, bekijken we of we deze kunnen uitbreiden om CO2 af te vangen en deze te leveren aan de tuinbouw. Maar daar heb je ook infrastructuur en afnemers voor nodig. Dat zijn trajecten van de lange adem."

Realiseerbaarheid

Dat subsidies voor duurzame energie uit afval meehelpen om de Nederlandse ambities voor duurzame energie te realiseren, is ook zichtbaar bij de biomassa-energiecentrales (BEC’s). BEC’s draaien voornamelijk op B-hout, verontreinigd afvalhout dat niet gerecycled kan worden. "Uit milieustraten bijvoorbeeld, en de sloop van huizen", vertelt Hans Wassenaar van AVR, dat één van de vier grote BEC’s in Nederland exploiteert, die samen pakweg 100 megawatt elektrisch vermogen genereren. BEC’s zetten biomassa om in elektriciteit, waardoor minder gas wordt verstookt in bijvoorbeeld elektriciteitscentrales. Dat doen ze deels met hulp van subsidie. "Voor het hout moeten we betalen. We dragen de kosten voor een rookgasreiniging om aan strenge emissie-eisen te voldoen", zo licht Wassenaar de inzet van de duurzame-energiesubsidie toe.
Vanaf dit jaar komen BEC’s waarvan de MEP-subsidieperiodes van tien jaar is afgelopen in aanmerking voor subsidie op grond van de Regeling verlengde levensduur thermische conversie. Wassenaar: "Dat betekent dat als je je installatie ombouwt en warmte gaat leveren, je in aanmerking kunt komen voor subsidie. Het effect van die regeling is dat BEC’s naast stroom ook warmte gaan produceren en ze maar liefst twee keer zoveel duurzame energie leveren." Ook AVR heeft een aanvraag ingediend. Wassenaar heeft goede hoop op toekenning. Voor de overheid is het namelijk in relatieven zin een 'goedkope' subsidie: veel extra duurzame energie per euro subsidie, en projecten in deze efficiënte subsidieklasse hebben voorrang. "De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) beoordeelt de aanvraag met name op de vraag: wat is de kans dat het project daadwerkelijk gerealiseerd wordt? In het verleden deden veel projectontwikkelaars een subsidieaanvraag. Werd het project gehonoreerd, dan probeerden ze het project inclusief subsidie te verkopen. Op een gegeven moment was er veel geld gereserveerd voor projecten die niet gebouwd werden. Tegenwoordig worden aanvragen getoetst op realiseerbaarheid." Dat is voor de BEC’s goed te onderbouwen, want die staan er al.

De warmte-afzet door de afvalsector is de afgelopen jaren flink toegenomen (in terajoules)

Selectie uit stevige track record

 

Een greep uit de vele gehonoreerde SDE+ energieprojecten die door afvalpartijen met succes zijn uitgevoerd of nog in uitvoering zijn:

Groen gas hub in Tilburg
In Tilburg prijkt de eerste groen gas hub van Nederland. Deze hub bundelt biogas van meerdere biogasproducenten. Via een gezamenlijke leiding wordt het gas in één centrale opgewaardeerd tot aardgaskwaliteit. Een gehonoreerd SDE-project maakt het mogelijk twee vergisters van Attero toe te voegen aan deze hub.

Afvalenergiecentrale benut restwarmte

Bij de verbranding van afval komt veel warmte vrij, die vaak onvoldoende wordt benut. Dankzij een energieproject levert ARN restwarmte aan het Warmtenet van Nijmegen. Circa 14.000 woningen en bedrijven in de Nijmeegse wijken Waalsprong en Waalfront worden op termijn met afvalwarmte verwarmd.

SNB nagenoeg energieneutraal

N.V. Slibverwerking Noord-Brabant (SNB) verwerkt slib dat ontstaat bij de zuivering van afvalwater in rioolwaterzuiveringsinstallaties. Sinds februari 2015 wordt voor de energieproductie gebruik gemaakt van een condenserende turbine, waarbij lagedrukstoom wordt afgetapt. Het project maakt SNB zo goed als energieneutraal.

Van stortgas naar duurzame energie
Door afbraak van organisch afval in stortplaatsen ontstaat stortgas. Smink onttrekt het stortgas en zet het in een WKK-installatie om in groene stroom, voldoende om zowel het bedrijf van stroom te voorzien als circa 750 huishoudens. De restwarmte wordt gebruikt om het kantoor te verwarmen.

Snoeihout wordt energiehout
Attero bouwt in Odiliapeel een biomassa-energiecentrale (BEC). Deze centrale produceert uit onder andere snoeihout duurzame energie in de vorm van stoom. De stoom gaat via een pijpleiding naar een aardappelverwerker, die het gebruikt in zijn productieproces.

Biomassavergassing in Alkmaar
HVC bouwt bij Alkmaar een installatie met ECN-technologie om de opwerking naar aardgaskwaliteit te demonstreren. Droge biomassa zoals hout, bladeren en andere natuurlijke materialen worden verhit tot 900 tot 1300 graden. Bij die temperaturen ontstaat gas. Dit gas wordt vervolgens opgewerkt tot aardgaskwaliteit.

"Energie uit afval is betrouwbaar."
Peter Simoës - AEB Amsterdam
"De afgelopen jaren zijn maar liefst tien nieuwe gft-vergisters gebouwd."
Martijn Bovée - Orgaworld
"Groen gas is een stabiele route die zorgt voor continuïteit."
Michael Sanders - Attero
"Het effect van de regeling is dat BEC’s naast stroom ook warmte gaan produceren."
Hans Wassenaar - AVR