Stads-gft in het vizier

Grote steden (her)ontdekken waarde van gft

Artikel - 11 maart 2014

Dit voorjaar staan in Rotterdam sinds lange tijd weer gft-containers aan de straat. Als proef. De gft-sector is verheugd en ziet het Rotterdamse initiatief als een keerpunt. Ook andere grote steden als Amsterdam en Nijmegen krijgen oog voor gft-inzameling.

Door Michel Robles ©Copyright

"Voorop gesteld: het scheidingsgedrag in steden zal altijd anders blijven dan in dorpen", zegt Alexandra van Huffelen (D66), wethouder Duurzaamheid, Binnenstad en Buitenruimte van de gemeente Rotterdam. "We moeten als grote steden op afvalgebied beter gaan presteren. Omdat burgers erom vragen en omdat met verschillende afvalfracties steeds meer mogelijk is. Ons Afvalbeleidsplan telt daarom drie sporen: preventie, nascheiding én bronscheiding. Uiteindelijk verwachten we het meest van nascheiding. Maar ook gescheiden ophalen van afvalfracties heeft perspectief, zeker bij grondgebonden woningen."

Rotterdam staat niet alleen. De laatste tijd vertonen meer grote steden hernieuwd enthousiasme voor bronscheiding. Voor glas, papier, plastics en gft. Waar in de provincie de bronscheiding een vlucht nam, bleven de grote steden ver achter. Grote steden zamelden dan ook het minste gft in. Rotterdam, maar ook Amsterdam, haalde lange tijd zelfs helemaal geen gft op. Het tij lijkt nu te keren.

Lees meer »

Rotterdam en andere grote steden willen gft inzamelen

Interesse

Rotterdam pakt de invoering van gft-inzameling stapsgewijs aan. "In verschillende gebieden komt dit jaar een proef met gescheiden gft-inzameling", vertelt Van Huffelen. "Het gaat om geschikte grondgebonden woningen, bij voorkeur met tuinen. Zo’n 3.000 tot 4.000 in totaal, in wijken als Hoogvliet, of misschien Nesselande. Na ongeveer een jaar evalueren we de resultaten, en bekijken we of uitbreiding zinvol is."
Projectleider Wouter Rikken van Stadsbeheer, dat de proef gaat uitvoeren, verwacht op deze schaal geen onoverkomelijke obstakels. "Routes en wagens zijn simpel aan te passen. Wel zijn nieuwe contracten nodig voor minicontainers en verwerking, wanneer gescheiden inzameling zou worden uitgerold over alle 70 duizend aangesloten huishoudens."
De interesse van een grote stad als Rotterdam in gft-bronscheiding heeft verschillende redenen. Allereerst het aangescherpte landelijke doel van 65 procent hergebruik van huishoudelijk afval, dat recent door staatssecretaris Mansveld in haar programma Van Afval Naar Grondstof is verhoogd naar 75 procent. Groenresten vertegenwoordigen 25 tot 40 volumeprocent van onze huishoudelijke reststoffenlawine. Daar kun je dus niet omheen.
Daarnaast willen stadsbesturen af van hun imago als achterblijvers, zeker nu buitenlandse metropolen wel degelijk tot bronscheiding in staat blijken. "Burgers zijn bezig met duurzaamheid en gezondheid", signaleert wethouder Van Huffelen in Rotterdam. "Afval scheiden is in dat geheel belangrijk voor mensen."
Ook Amsterdam wilde niet langer "onderaan bungelen", vertelt beleidsadviseur duurzaamheid Jos de Bruijn. "In 2012 hebben onze wethouders Van Poelgeest (duurzaamheid) en Gerels (bedrijven) een bijeenkomst belegd met de stadsdelen, die hier de afvalkar trekken. Daaruit zijn nieuwe ambities voortgekomen. Zo willen we van 18 naar 30 procent gescheiden inzameling van fijn huishoudelijk afval."

Hoogbouwonderzoek
Om veelbelovende scheidingsmethodieken in hoogbouw te onderzoeken, hebben de Grote Vier - Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht - een studie op stapel staan, samen met de Avalex-gemeenten rond Zoetermeer. "Wat speelt er echt onder hoogbouwbewoners? Hoe krijg je ze werkelijk aan het scheiden? Dat willen we eerst achterhalen", zegt beleidsadviseur Gerhard Schoonvelde van de gemeente Utrecht. "Vandaar het voorgenomen hoogbouwonderzoek."

Tal van nieuwe hergebruik- en recyclingmogelijkheden voor gft dienen zich aan

Innovaties

Doorslaggevend voor het nieuwe elan zijn recente technologische innovaties en de mede daardoor drastisch veranderende afvalmarkt. Het aloude kringloopadagium 'afval is grondstof' krijgt werkelijk handen en voeten. Tal van nieuwe hergebruik- en recyclingmogelijkheden dienen zich aan. Zo stijgt het aantal energietoepassingen van vergisting en (na)compostering, evenals het rendement. Gescheiden verwerking van gft is daardoor interessant geworden voor realisatie van gemeentelijke klimaatdoelstellingen. Door nieuwe productietechnieken voor bioplastics en andere groene procestechnologie komt groenafval (of deelfracties daarvan) daadwerkelijk in beeld als ideale grondstof voor de beoogde 'biobased economy'.
De nieuwe technieken brengen ook geld op. In plaats dat gemeenten moeten betalen om gft te laten verwerken, zijn hun groenfracties nu verkoopwaar geworden. Van Huffelen: "Dat is ook plezierig voor onze inwoners: het scheelt in de afvalstoffenheffing, dus regelrecht in hun portemonnee."

Utrecht haalt met 'Het Nieuwe Inzamelen' meer gft op
Utrecht lanceerde twee jaar geleden in de wijk Lunetten 'Het Nieuwe Inzamelen'. Bij die 'omgekeerde' methode worden papier, plastic verpakkingen en gft opgehaald. Het restafval brengen burgers naar ondergrondse containers in de straat. De proef is wijkbewoners dusdanig goed bevallen dat de gemeente het omgekeerd inzamelen dit jaar uitrolt over andere geschikte stadswijken.

Amsterdam experimenteert met vaste gft-inzamelpunten
Het Amsterdamse stadsdeel Centrum heeft eind vorig jaar besloten tot een proef met een aantal vaste gft-inzamelpunten. Voor particuliere groencontainers is in de krap bemeten grachtengordel weinig ruimte. Voor een optimale verwerking van gft werkt Amsterdam met een ingenieursbureau aan hoogwaardige eiwitproductie uit huisvliegenlarven, die gekweekt worden op natte groenstromen.

Hoogbouw

Blijft over: een binnenstedelijke uitdaging, namelijk de gft-inzameling in hoogbouw. In de grote steden vinden ook daar tal van scheidingsexperimenten plaats. In sommige steden met kleine citybins, containers zo groot als een pedaalemmer, in andere met aanrechtbakjes of speciale bakjes met biologisch afbreekbare zakken. Nijmegen kijkt in hoogbouw naar inpandige ruimtes voor afvalscheiding. "Hoogbouwbewoners hebben slechte ervaringen met eerdere inzamelmethoden", vertelt beleidsmedewerker Ralph Breuer van de gemeente Nijmegen. "Je moet burgers daarom optimale service bieden."
Nijmegen gaat ook een besloten variant uitproberen van groenbunkers op straathoeken. "In open cocons werd te vaak restafval gedumpt", zegt Breuer. "Dit keer krijgen buurtbewoners desgevraagd een sleuteltje voor de container."
Attero wil samen met de gemeente Venlo en private partners dit jaar een proeffabriek opstarten voor bioplastics-productie uit groenafval. Daarvan kunnen weer afbreekbare pedaalemmerzakjes gemaakt worden, voor onder meer gft-minicontainers in de Venlose hoogbouw.
Voor nieuwe flats in Nijmegen zijn, naar Amerikaans voorbeeld, 'grinders' in de gootsteen in beeld. Het organische afval wordt vermalen, doorgespoeld en bij de waterzuivering vergist met energieterugwinning. Hengelo heeft ermee geëxperimenteerd, maar er resteren tal van technische en milieuvragen. Breuer: "Natuurlijk, bij alle methoden kun je nadelen bedenken. Maar we moeten gewoon aan de slag."

Gft-sector juicht initiatieven grote steden toe
"Gescheiden gft inzamelen is echt in opkomst in grote steden. Als sector zijn wij daar zeer enthousiast over", stelt Ger de Jong, directeur van Meerlanden en voorzitter van de Afdeling Bioconversie van de Vereniging Afvalbedrijven. "We hebben er lang voor gepleit. Het vloeit ook logisch voort uit de 65 procent inzameldoelstelling voor huishoudelijk afval, die destijds is aangegeven door toenmalig staatssecretaris Atsma en die door zijn opvolgster Mansveld recent is uitgewerkt en aangescherpt tot 75 procent. Gemeenten hebben in de gaten dat gft-inzameling lonend is, zowel milieutechnisch als kostentechnisch. Iedere ton gft die je niet verbrandt, levert zomaar twintig tot veertig euro op."
Van Afval Naar Grondstof wordt volgens De Jong de komende jaren hét leidende item in de gft-sector. "Vooralsnog zie je dat de sector inzet op het optimaliseren van de calorische-waardetoevoeging. Hogere compostkwaliteit, met gas- en warmtewinning: dat is waar momenteel breed in wordt geïnvesteerd. Maar er is nog veel meer mogelijk. In de nabije toekomst gaat ook het benutten van de voedingswaarde in groenresten doorbreken, evenals chemie-toepassingen: van bioplastics tot farma-producten."

Project 'Gft-inzameling omhoog!'
De Vereniging Afvalbedrijven maakt binnen haar project Gft-inzameling omhoog! een landelijke inventarisatie van inspirerende voorbeelden. "En daarna om tafel met een groep gemeenten om de ervaringen en successen met elkaar te delen", vertelt Gijs Langeveld, gft-expert van de Vereniging Afvalbedrijven. "Buiten kijf staat dat maatwerk in grote steden nodig is, afhankelijk van omstandigheden als type hoogbouw en gezinssamenstelling. Maar wat 'maatwerk' dan precies inhoudt, dat kun je nu nog niet zeggen."

 

 

"We moeten als grote steden op afvalgebied beter gaan presteren."
Alexandra van Huffelen - Gemeente Rotterdam
"We willen van 18 naar 30 procent gescheiden inzameling van fijn huishoudelijk afval."
Jos de Bruijn - Gemeente Amsterdam
"Wij zijn zeer enthousiast over de opkomst van gft-inzameling in grote steden."
Ger de Jong - Meerlanden & voorzitter Afdeling Bioconversie
"Je moet burgers optimale service bieden."
Ralph Breuer - Gemeente Nijmegen
"Buiten kijf staat dat maatwerk in grote steden nodig is."
Gijs Langeveld - gft-expert
Visie Vereniging Afvalbedrijven

De Vereniging Afvalbedrijven (VA) juicht de gft-initiatieven van de grote steden toe. Voor het behalen van de inzameldoelstelling voor huishoudelijk afval is gft-afval hard nodig. Met het project Gft-inzameling omhoog! staat de VA gemeenten bij om de gft-inzameling te verbeteren. Een door de VA aangetrokken gft-expert gaat bij gemeenten op bezoek om hen te adviseren over het gft-beleid. Voor elke gemeente stelt hij een maatwerkadvies op. Naast individuele gemeenten brengt de expert groepen gemeenten bij elkaar om ervaringen uit te wisselen.