Seoul laat huishoudelijke afvalberg fors slinken

Diftar leidt in Seoul tot knappe afvalprestatie

Artikel - 10 mei 2017

Seoul is met ruim tien miljoen inwoners een van de grootste steden in Azië. Toch is het stadsbestuur erin geslaagd om het volume huishoudelijk afval met veertig procent terug te brengen. Per hoofd van de bevolking scoort de Zuid-Koreaanse hoofdstad beduidend beter dan Nederland.

Auteur: Bobbie van der List  ©copyright

Seoul scoort bijzonder goed op het terugdringen van de huishoudelijke afvalstroom. In 2015 was de totale afvalberg van de miljoenenstad 15.353 kton, waarvan 3.445 kton huishoudelijk afval, ofwel 22 procent. In hetzelfde jaar produceerden men in Seoul gemiddeld genomen 328 kilo huishoudelijk afval per inwoner. Dat is een daling van veertig procent ten opzichte van het jaar 1995. Met recht een knappe prestatie.
Seouls afvalcijfers zijn opvallend, zeker in vergelijking met andere Aziatische groeisteden. Yong-Chil Seo, hoogleraar Environmental Engineering aan Yonsei University in Seoul, merkt op dat Seoul ook goed scoort in vergelijking met grote steden in ontwikkelde landen. Voor Nederland bijvoorbeeld ligt de hoeveelheid huishoudelijk afval jaarlijks per inwoner rond de vijfhonderd kilo, dus ruim boven Seoul. “We scoren in Seoul goed, maar we kunnen het nog verder terugdringen”, zegt Seo.

Lees meer »

De vervuiler betaalt

Gye-dong Choi, teamleider van de recycle-afdeling van het stadsbestuur in Seoul, kijkt tevreden naar de statistieken. Volgens Choi hangt de daling samen met de introductie van het zogenaamde volume-based waste collection fee system, geïntroduceerd halverwege de jaren negentig van de vorige eeuw. Het systeem is op het eerste gezicht vergelijkbaar met het Nederlandse diftar-systeem. “Het idee was om de gehele afvalberg te verkleinen en tegelijkertijd een eerlijk betalingssysteem in te voeren door de kosten voor het laten inzamelen van afval te verhalen op degenen die afval produceren”, aldus Choi. In de volksmond is het pay-as-you-throw gaan heten: ‘de vervuiler betaalt’. Hoogleraar Seo: “Het Zuid-Koreaanse ministerie van Milieu introduceerde het betalingssysteem zodat huishoudens speciaal ontworpen plastic vuilniszakken moesten kopen voor het sorteren van huishoudelijk afval.”

Ondanks tien miljoen inwoners scoort Seoul goed op het terugdringen van de huishoudelijke afvalstroom: veertig procent in twintig jaar tijd

Prepaid vuilniszakken

Inwoners van Seoul betalen enkel voor niet-recyclebaar afval. Voor een prepaid vuilniszak van twintig liter leggen ze 39 eurocent neer. Voor grofvuil, afhankelijk van de grootte, betalen inwoners 2,20 euro en voor etensresten 10 eurocent per zak. Het leverde de gemeente een slordige 96 miljoen dollar op. Hiermee werd 31 procent van de verwerkingskosten van het huishoudelijk afval bekostigd.
Het resultaat van de invoering is minder afval en meer bewustwording over scheiden aan de bron. Seoul scoort goed als het gaat om recyclen: in 2015 werd 2.373 kton aan huishoudelijk afval gerecycled, zo’n 68 procent van het totaal. In hetzelfde jaar werd 809 kton verbrand in een van de vijf verbrandingsinstallaties die in en rondom Seoul te vinden zijn. De overige 262 kton werd dagelijks gestort. Choi geeft aan dat het storten van huishoudelijk afval verder wordt teruggedrongen. Hoogleraar Seo ziet een uitdaging in een toename van verbranding met energieopwekking. “Er moeten meer verbrandingsinstallaties worden gebouwd die afval omzetten in energie. Maar in een dichtbevolkte stad als Seoul is dat lastig, zeker omdat mensen dit liever niet in hun eigen buurt zien gebeuren.”

Uitdagingen voor de gemeente
Toen de gemeente halverwege de jaren negentig het pay-as-you-throw-beleid introduceerde, leverde het niet direct het gewenste resultaat op. “In het begin was er sprake van non-compliance, zoals het gebruik van verkeerde zakken, illegale verbranding en dumpen van afval. Vooral het dumpen van afval was het stadsbestuur een doorn in het oog”, vertelt hoogleraar Seo. Hierop bedacht de gemeente een aantal gereedschappen, zoals het instellen van honorary citizen monitors – afvalmanagers – die een korte cursus kregen om burgers wegwijs te maken in het nieuwe systeem en te adviseren waar nodig. Het bleek een succes, zo weet gemeentemedewerker Choi: “Mensen die in overtreding zijn moeten een boete betalen en zij die hier melding van maken krijgen een beloning. Deze beloning is tachtig procent van de boete die de overtreder moet betalen.”

Inwoners overtuigen van nut van recyclen

De lokale overheden hebben hard gewerkt om inwoners te overtuigen van het nut van recyclen. Seo: “In het begin was er onvoldoende kennis en bewustzijn onder de bevolking wat recyclebaar afval was en wat niet gerecycled kon worden. Om het begrip onder de bevolking te vergroten startte de gemeente speciale lesprogramma’s voor inwoners van Seoul om hen wegwijs te maken. Hoe kunnen we sorteren, hoe kun je recyclebaar afval hergebruiken, maar ook door producenten te verplichten labels te gebruiken waarop aangegeven staat dat een verpakking te recyclen is.”  
De verantwoordelijkheid voor de inzameling en het transport van huishoudelijk afval ligt bij het bedrijfsleven, de gemeente is verantwoordelijk voor de schoonmaak van de stad. Recyclebaar afval wordt één tot twee keer per week ingezameld. Het gaat dan om papier, glazen flessen, PET-flessen, staal en nog een tiental categorieën.
De inzameling van huishoudelijk afval verschilt sterk per woonsituatie. In Seoul is veel hoogbouw in vergelijking met bijvoorbeeld Tokio. Ongeveer tachtig procent van de inwoners woont in hoge appartementencomplexen. Die complexen hebben doorgaans één centrale locatie waar afval gescheiden kan worden. Afhankelijk van het lokale volume aan huishoudelijk afval kan er eens in de week tot iedere dag afval worden geplaatst.

Knelpunten bij kleinschalige woningen

Jae Young Kim, hoogleraar afvalbeheer aan Seoul National University, ziet knelpunten bij kleinschalige woningen en dunbevolkte stedelijke gebieden als het aankomt op de manier waarop afval wordt ingezameld. Anders dan bij grote appartementencomplexen zijn hier geen containers en vuilnisbakken beschikbaar voor de verschillende afvalstromen. “Deze faciliteiten zijn niet terug te vinden in deze gebieden. In de praktijk wordt afval nu vaak in één vuilniszak geplaatst en scheiden de bedrijven, belast met inzameling en transport, het afval achteraf. Dit neemt niet alleen veel tijd in beslag, de waarde van veel huishoudelijk afval, dat te recyclen is, gaat verloren. De overheid is bezig met een project om overal recyclingstations (zie kader) neer te zetten. Dat kan een oplossing vormen.’

Recycling Station Project
Het Recycling Station Project houdt in dat er een aantal grotere ‘recycling stations’ worden opgezet in Seoul waar inwoners naartoe kunnen om zelf hun huishoudelijk afval te scheiden. In 2010 bleek dat 57,2 procent van het afval dat werd weggegooid als restafval wel degelijk hergebruikt kon worden. Inmiddels loopt een pilot met zo’n 112 recyclingstations. Het stadsbestuur laat weten dat het project heeft bijgedragen aan een daling van twintig procent aan huishoudelijk afval in de betreffende gebieden. Het aantal afvalinzamelpunten kan, met massale introductie van recyclingstations, betekenen dat het aantal afvalinzamelpunten kan worden teruggedrongen van de huidige twee miljoen naar tienduizend.

"Om het begrip onder de bevolking te vergroten startte de gemeente speciale lesprogramma’s voor inwoners van Seoul."
Yong-Chil Seo - Yonsei University
"De overheid is bezig met een project om overal recyclingstations neer te zetten."
Jae Young Kim - Seoul National University
"Mensen die in overtreding zijn moeten een boete betalen. Zij die hier melding van maken krijgen een beloning."
Gye-dong Choi - stadsbestuur Seoul