Proeven en beproeven: circulaire inspanningen

Leren van elkaar over de circulaire economie

Artikel - 30 september 2014

De afvalsector streeft een circulaire economie na, een economie waarin zo min mogelijk verloren gaat. Kringloop-denken is de branche niet vreemd. Kringlopen draaiend houden; dat is waar de afvalsector voor staat. Drie afvalbedrijven aan het woord over hun circulaire inspanningen.

Door René Didde   ©Copyright

De afvalsector laat zich niet onbetuigd om de circulaire economie dichterbij te brengen. Bijna tachtig procent van het Nederlands afval krijgt al een tweede leven. Toch kan en moet het beter. De ambities zijn hoog, zo bleek begin september op een expertmeeting van de Afdeling Recycling en Inzameling in Helmond. Drie sprekers uit de sector vertelden gedreven over hun inspanningen en plannen op weg naar een circulaire economie. "De eerste stap naar een circulaire economie is streven naar maximaal hergebruik van de producten", vertelt Stefan de Beer van HVC. Om ketens te sluiten werkt HVC onder meer samen met kringloopbedrijven. Bankstellen, tafels, bedden of kasten die worden afgedankt, krijgen zo een tweede leven. Een circulaire economie pur sang.

Lees meer »

HVC maakt zich sterk voor het verbeteren van de inzameling, een cruciale stap in de kringloop. Het bedrijf experimenteert onder andere in de hoogbouw met nieuwe inzamelmethoden. "Bij de hoogbouw liggen grote kansen om huishoudelijke afvalstromen beter te scheiden”, stelt De Beer. Hij rept van proeven in hoogbouwflats in sterk verstedelijkt gebied waar bewoners herbruikbare droge materialen apart kunnen aanbieden. "Voor hoogbouw buiten het centrum experimenteren we met kleine milieustraten waar bewoners verschillende herbruikbare fracties kunnen aanbieden in ondergrondse containers." De inzet werpt zijn vruchten af. "De inzamelscores van gft, papier en plastic gaan in beide gebieden flink omhoog", meldt De Beer.
Hergebruik van kunststof verpakkingsafval staat momenteel sterk in de belangstelling. De inzameling stijgt en gemeenten krijgen een centrale rol toebedeeld in het sluiten van de kringloop. Vanaf komende jaarwisseling zijn gemeenten namelijk verantwoordelijk voor de gehele keten van het kunststof verpakkingsafval. HVC treedt - samen met Midwaste - op als ketenregisseur om de post-collection - overslag, transport, sorteren en vermarkten - te organiseren. "We doen dat voor 135 gemeenten in Nederland. Op deze manier ontzorgen wij gemeenten volledig, inclusief de bijbehorende administratie."

Om kringlopen te sluiten, nemen bedrijven een kijkje bij elkaar in de keuken

Fabriek voor fosfaatwinning
Een nieuwe eend in de bijt is het hergebruik van fosfaat uit rioolslib. Fosfaat, een cruciaal mineraal voor mens, plant en dier, komt voornamelijk uit fecaliën en urine in de waterzuivering terecht. "Door het slib zoveel mogelijk te drogen en in een monoverbrander te verwerken, bestaat vliegas die hierbij ontstaat voor 25 tot 27 procent uit fosfaat", zegt Stefan de Beer van HVC. "Primair fosfaaterts bestaat voor 30 tot 35 procent uit fosfaat, dus je kunt ons vliegas als laagwaardig fosfaaterts beschouwen, dat aftrek vindt bij kunstmestproducenten." HVC is samen met de aandeelhoudende waterschappen en met Slibverbranding Noord-Brabant (SNB) nauw betrokken bij de realisatie van een fabriek voor fosfaatwinning.

Oplosmiddelen leasen

Ook SITA maakt kringlopen sluitend, zo blijkt uit de voordracht van Roger Versluis van SITA. Aansluitend op het relaas van De Beer gaat hij in op SITA’s inspanningen voor de keten van kunststof verpakkingsafval. "Onze enorme sorteerhal in Rotterdam is tot nog toe de enige sorteerfaciliteit voor plastic verpakkingsafval in Nederland", zegt hij.
Maar er is meer. Versluis somt een waslijst projecten op, waarbij SITA afgedankte producten voor nagenoeg honderd procent weet te recyclen. Zo sleutelt het bedrijf in Frankrijk samen met Renault aan een initiatief om auto’s voor 95 procent te hergebruiken. "Bij het slopen gaan bruikbare onderdelen, zoals de binnenbekleding van portieren, naar toeleveringsbedrijven die ze opwerken en ze in nieuwe Renaults verwerken", aldus Versluis. Op het programma staan ook de voor 98 procent recyclebare kantoren, zoals het hoofdkantoor van TNT in Hoofddorp.
Voor het sluiten van de verfketen lopen bij SITA meerdere innovatieve projecten. Het bedrijf recyclet verfblikken en werkt met Sigma aan het project 'repaint', waarbij oude verfresten worden verwerkt in nieuwe verf. Versluis: "Wat betreft het gebruik van oplosmiddelen gaan we steeds meer toe naar het leasen van deze chemicaliën. De klant gebruikt de stoffen en geeft ze na gebruik terug, waarna wij ze zuiveren en weer terugleveren aan nieuwe klanten." De filosofie van tapijtproducent Interface volgt dezelfde lijn. SITA zamelt oude tapijttegels in die Interface voor zestig procent recyclet in nieuwe exemplaren. Voor producthergebruik ongeschikte oude garens worden hergebruikt in bijvoorbeeld visnetten.

Stoom van de buren
De score van AVR in Rozenburg is imposant. De afvalenergiecentrale geldt met een capaciteit van 1,3 miljoen ton per jaar als een van de grootste van Europa. Er is een totaal geïnstalleerd vermogen van 700 MWth, waarvan 60 procent duurzaam. “Met langjarige contracten wordt elektriciteit, stoom en warmte aan diverse afnemers geleverd”, zegt Hans Wassenaar van AVR-afdeling energie en reststoffen. Zo ontvangt Tronox al sinds 2003 AVR-stoom, 25 ton per uur, wat de uitstoot van 50 duizend ton CO2 per jaar bespaart. “De stoom wordt direct ingezet in hun productieproces en moet dus aan hoge garanties voldoen”, zegt Wassenaar. Tronox koos voor ‘stoom van de buren’ in plaats van vervanging van de oude aardgasketels. Van recenter datum is de stoomleverantie aan Emerald Kalama Chemicals (voorheen DSM Special Products). Door de inzet van 30 ton AVR-stoom per uur wordt daar 70 duizend ton CO2 minder in de atmosfeer gebracht. Als een ‘rups’ lopen de stoomleidingen over de diverse omheiningen. Een fraai staaltje thermisch hergebruik is dat de bedrijven na gebruik van de stoom warmte teruggeven aan AVR, die het samen met eigen restwarmte aan het Rotterdamse warmtenet levert om in totaal 150 duizend woningen van warmte te voorzien, wat overeenkomt met bijna de halve stad Rotterdam.

Mijnbouwtechnieken

AVR laat zien dat afvalenergiecentrales (AEC’s) volwaardig onderdeel zijn van de circulaire economie. "Op onze locaties in Rozenburg (zie kader) en Duiven maken we uit afval niet alleen duurzame elektriciteit, we leveren ook stoom aan industriële bedrijven in het Botlekgebied en warmte aan het stedelijk warmtenet in Rotterdam en Duiven/Westervoort", somt Hans Wassenaar van AVR-afdeling energie en reststoffen op.
In Duiven wordt jaarlijks 400 duizend ton niet-herbruikbaar afval verwerkt, waarmee tienduizend woningen worden verwarmd. "In Duiven zetten we ook papierpulp in om 100 procent duurzame warmte en elektriciteit te maken en leveren we een poeder dat als vervanger van cement kan dienen."
Ook de reststoffen na verbranding, de bodemassen, gaan onder het mes. "Dat leidt tot de recycling van ferro- en non-ferrometalen, maar ook tot granulaten (schoongewassen steentjes en glas) die dienen als fundering- en ophoogmateriaal, als grind- en zandvervanger en als cement- en betontoepassing." Volgens de Green Deal Bodemas moet in 2020 100 procent van de granulaten vrij toegepast kunnen worden. Wassenaar: "We hebben bijna goud in handen. Dankzij de toepassing van mijnbouwtechnieken winnen we steeds meer materiaal terug, zoals schaarse en kostbare edelmetalen."

Dit artikel is onderdeel van de serie 'Leren van elkaar over de circulaire economie'

De afval- en recyclingsector is de motor waarop de circulaire economie draait. Om van elkaar te leren, presenteren bedrijven hun best practices tijdens een expertmeeting van de Afdeling Recycling en Inzameling van de Vereniging Afvalbedrijven. De bedrijven delen kennis en inzichten om ketens te sluiten en de circulaire economie te realiseren.

"Bij oplosmiddelen gaan we toe naar het leasen van chemicaliën."
Roger Versluis - SITA
"De eerste stap naar een circulaire economie is streven naar maximaal hergebruik."
Stefan de Beer - HVC
"We maken uit afval niet alleen duurzame elektriciteit, maar leveren ook stoom en warmte."
Hans Wassenaar - AVR