Open standaard versnelt dataverkeer in afvalketen

Artikel - 22 maart 2013

De afvalsector beleeft een digitale revolutie. De uitwisseling van gegevens verloopt sneller en efficiënter als de software dezelfde digitale taal spreekt. Zo’n open standaard bestaat nu voor de elektronische begeleidingsbrief. Met deze standaard staan alle neuzen, ook die van de softwareleveranciers, dezelfde kant op.

Door Pieter van den Brand

Gebrek aan openheid is een bekend euvel in computerland. Softwaresystemen van verschillende leveranciers kunnen vaak niet met elkaar ‘praten’. Dat gemis betekent in de praktijk dat mensen soms gegevens uit het ene systeem in het andere moeten typen. Een tijdrovende en zinloze bezigheid. Ook de afvalsector kent dit probleem. Ontdoeners, inzamelaars, vervoerders, verwerkers en overheid wisselen gegevens uit over onder meer de aard, de hoeveelheid, de samenstelling van het afval, de laadlocaties, de ontvangers, de codes en andere wettelijk verplichte meldingen. Deze informatie gaat op uiteenlopende wijze heen en weer, constateert Paul van der Linde, secretaris van de deelmarkt Afvalstoffentransport van brancheorganisatie Transport en Logistiek Nederland (TLN). “Soms gaat dat per e-mail met als bijlage een PDF of een andersoortig bestand, soms op een handgeschreven papiertje, soms wordt de begeleidingsbrief zelfs overgetikt in de computer.” De veelvoud aan repeterende handelingen kost tijd en dus veel geld, aldus Van der Linde, los van de mogelijke fouten die een onduidelijk handschrift met zich mee kan brengen.

Lees meer »

De informatie-uitwisseling kan sneller en efficiënter verlopen als software gebruik maakt van open standaarden. “Een open standaard is een gezamenlijke afspraak”, legt Van der Linde uit. “Deze afspraak kan gesloten zijn, dus alleen voor een select gezelschap, of open. Open wil zeggen dat iedereen de vrije beschikking heeft of krijgt over de afgesproken standaard.”
Eind 2011 lanceerde TLN het initiatief om het berichtenverkeer in de sector te standaardiseren. Als de software van afvalbedrijven open standaard is, kunnen computersystemen worden gekoppeld waardoor gegevens automatisch van het ene naar het andere systeem overgaan. TLN begon met de verplichte Elektronische Begeleidingsbrief Afval, kortweg EBA. De vrachtbrief gaat steeds vaker digitaal mee in boordcomputer, mobiele telefoon of PDA van de chauffeur. Volgens de website van het Landelijk Meldpunt Afvalstoffen (LMA) hebben ruim dertig bedrijven toestemming om de EBA onderweg via ‘een alternatieve gegevensdrager’ te tonen. “Dat scheelt aanzienlijk in de kosten”, stelt Van der Linde, “aangezien de aanschaf en verwerking handling van de papieren begeleidingsbrief op enkele euro’s per exemplaar uitkomt. Met een open standaard voor de EBA kan de afvalsector tientallen miljoenen euro’s besparen.” En dan te bedenken dat van de papieren begeleidingsbrief nog jaarlijks zo’n tien miljoen in omloop zijn bij zo’n zevenduizend gebruikers.

Met de open standaard kan de informatie-uitwisseling sneller en efficiënter verlopen (foto: TLN)

Afvalketen

TLN vond al snel de hele afvalketen aan haar zijde, getuige de deelname van brancheverenigingen als Vereniging Afvalbedrijven, NVRD, BRBS Recycling, FNOI (papierrecycling) en MRF (metaal). “De digitalisering rukt steeds verder op in de afvalsector. Het is niet meer van deze tijd dat transporteurs die een boordcomputer in de auto hebben, daar een printertje naast moeten hebben om de begeleidingsbrief te printen. Het gebruik van open standaarden zal het veel makkelijker maken gegevens tussen ICT-systemen uit te wisselen. Dat besef wordt breed gedeeld”, benadrukt directeur Gerard Veldhuijzen van Stoel Milieu en Tol Milieu, beide onderdeel van de Icova Groep (Shanks). Veldhuijzen is voorzitter van de stuurgroep voor de open standaard. Op dit moment zijn de softwareleveranciers druk doende met het aanpassen van hun systemen. De leveranciers zijn enthousiast, aldus Veldhuijzen. “Ze zijn vanaf het begin bij het proces betrokken. Vorig jaar hebben ze zich vier dagen vrijwillig op laten sluiten om de open standaard te formuleren. Hiervoor moet ik ze een pluim geven. Ze zien in dat de open standaard er vroeg of laat toch wel zal komen. Geen enkele leverancier wil alleen komen te staan in een wereld die volop met elkaar communiceert.”
Ook het Landelijk Meldpunt Afvalstoffen (LMA) juicht de komst van de open standaard voor de EBA toe. De overheid is een groot voorstander van het gebruik van elektronische gegevensdragers. Hiermee, legt projectadviseur Hans Neele uit, kunnen de administratieve lasten voor het bedrijfsleven aanzienlijk afnemen. “Vandaar dat we de mogelijkheid in het leven hebben geroepen om een ontheffing aan te vragen voor het verplicht gebruik van de papieren begeleidingsbrief. Daarmee stimuleren we digitale toepassingen. We zien dat naast afvalbedrijven steeds vaker softwareleveranciers eenmalig een ontheffing aanvragen voor al hun klanten. Het aantal potentiële gebruikers kan dus oplopen tot vele honderden. Een open standaard vergroot de gebruiksmogelijkheden.” Het verplicht opleggen van een open standaard is vooralsnog niet aan de orde, aldus Neele. “We gaan ervan uit dat het nut van de open standaard zich vanzelf gaat bewijzen.” 
Naast de EBA-standaard ziet Veldhuijzen volop kansen voor andere standaardisaties in de afvalsector. Zo denkt hij aan een open standaard voor digitale facturen, vergelijkbaar met de ‘Z factuur’ in de bouw. Voor de software achter de pasjes waarmee burgers ondergrondse afvalcontainers bedienen, is al een open standaard ontwikkeld. “Van dit voorbeeld hebben wij nadrukkelijk geleerd”, zegt Veldhuijzen.

Nieuwe stichting beheert EBA-standaard

Technisch is de EBA-standaard klaar. Echter, ook het beheer ervan vraagt aandacht. Binnenkort wordt een onafhankelijke stichting opgericht, die gaat toezien op het beheer en de verbetering van de open standaard. Gerard Veldhuijzen van Stoel Milieu en Tol Milieu: “Een open standaard is een dynamisch gegeven. Het kan zijn dat we de informatie die we nu uitwisselen, moeten uitbreiden of dat koppelingen met nieuwe systemen nodig zijn.”
De open standaard EBA is niet verplicht. Maar het is wel de bedoeling dat transporteurs, inzamelaars en verwerkers de open standaard gaan gebruiken. “Adoptie van de standaard is belangrijk”, zegt Veldhuijzen. “Gelukkig zijn de grote afvalspelers er al bij betrokken. Kleinere bedrijven zullen vermoedelijk met papier blijven werken. Al komen er steeds meer goedkopere ICT-oplossingen op de markt via sms of een app. De drempel naar digitaal wordt steeds lager.”

"Een open standaard vergroot de gebruiksmogelijkheden."
Hans Neele - Landelijk Meldpunt Afvalstoffen
"Met een open EBA-standaard kan de afvalsector tientallen miljoenen euro’s besparen."
Paul van der Linde - Transport en Logistiek Nederland
"Adoptie van de standaard is belangrijk."
Gerard Veldhuijzen - Icova Groep
Visie Vereniging Afvalbedrijven

De afval- en transportsector laat met de ontwikkelde Open Standaard EBA (Elektronische Begeleidingsbrief Afval) zien dat de vele informatiestromen die heen en weer gaan tussen de verschillende schakels in de keten gestandaardiseerd kunnen worden. Er is gekozen voor een Open Standaard, zodat alle bedrijven hier vrij gebruik van kunnen maken. Met de Open Standaard EBA wordt een grote stap gezet in de verdere modernisering en professionalisering van de afval- en transportsector. Elektronisch en gestandaardiseerd uitwisselen van informatie tussen de verschillende schakels in de keten leidt tot een administratieve lastendrukverlaging en een besparing van naar schatting enkele miljoenen euro’s.

Downloads