Meer groen gas uit afval

Strengere eisen belemmeren groei van groen gas

Artikel - 20 juni 2014

De afvalsector produceert steeds meer groen gas. Maar liefst negen gft-vergisters zetten gft om in groen gas. Gft-verwerkers zijn nu druk doende met het optimaliseren van het proces. De sector wil de gasopbrengst verhogen. Nieuwe strengere eisen aan de gassamenstelling helpen daarbij niet.

Door Paul Hazebroek ©Copyright

Groen gas is in trek. Nederland telt talloze locaties waar afvalbedrijven biogas opwerken tot groen gas. Biogas komt vrij bij vergistingsinstallaties en stortplaatsen. Vooral de gft-vergisting is in opmars. De afgelopen zes jaar bouwde de gft-sector maar liefst negen gft-vergisters, inclusief de installatie die nog in de steigers staat bij Indaver in Alphen aan de Rijn. Aanvankelijk zetten de meeste afvalbedrijven biogas met gasmotoren om in groene stroom. Inmiddels dient groen gas zich aan als een aantrekkelijker alternatief. Het gas kan direct in het landelijke aardgasnet worden ingevoerd. Andere optie is de productie van CNG (compressed natural gas) voor ‘rijden op groen gas’. In het land rijden talloze vuilniswagens rond op het gft dat ze zelf hebben opgehaald.
De productie van groen gas stijgt. In 2012 produceerde de afvalsector in totaal 12 miljoen kuub groen gas, een miljoen kuub meer dan in de twee voorgaande jaren. Die groei zet door, nu de nieuwe installaties ‘op stoom komen’. Mogelijk verrijst de komende tijd nog een nieuwe gft-vergister met gasopwerking van Attero in Maastricht. Andere bouwplannen in de afvalsector bespeurt Har van Himbergen, coördinator van Groen Gas Nederland, voorlopig niet. Om de bestaande installaties beter te benutten, pleit hij voor een grotere aanvoer van gft-afval. Bij veel gemeenten liggen volgens hem forse kansen om de gft-inzameling te verbeteren. "Nog niet alle gemeenten doen dit of niet optimaal. Volgens gegevens van Rijkswaterstaat Leefomgeving bestaat het restafval voor ongeveer een derde uit gft", aldus Van Himbergen. Maar ook zonder dat er meer gft wordt ingezameld, ziet hij ruimte voor groei: "Nog steeds gaat het grootste deel van het ingezamelde gft rechtstreeks naar de compostering."

Lees meer »

Gasopbrengst

De sector doet momenteel ervaring op met groen gas. Nu de gft-vergisters draaien, zetten de bedrijven zich in om de gasopbrengst te verbeteren. "Partijen die een installatie hebben, doen nu eerst ervaring op, voordat ze een volgende stap zetten", aldus Van Himbergen.
De huidige winning van groen gas uit gft-vergisting kan beter. Dat stellen bedrijfsleider Peter Drewes van ARN en Jan Mulder, hoofd optimalisatie en ontwikkeling gft bij HVC. Volgens hen blijkt de praktijk vaak weerbarstig, en kloppen aannames niet altijd. Drewes: "Er is in Nederland nog relatief weinig ervaring met gft-vergisting en groen gas. Levert een ton gft 90 kuub biogas op, in plaats van 100 kuub, dan scheelt dat behoorlijk in de productie van groen gas." Volgens Mulder moet de sector meer aandacht krijgen voor het vergistingsproces. "Toen we alleen composteerden, hadden we bijvoorbeeld geen last van zand in gft. Een vergister kan echter alleen gas maken uit organische stof. Ook krijgen we in het biogas allerlei onvoorziene stofjes mee, zoals koolwaterstoffen die de opwerkingsinstallatie beschadigen en de kwaliteit van het groen gas beïnvloeden", licht hij toe.
Bij Attero, Nederlands grootste groengasproducent, ziet procesingenieur Lars Huigen kansen in een voorbewerking van organisch afval. Een voorstap, zoals het toevoegen van enzymen, kan volgens hem het vergistingsproces versnellen.

Afvalsector wil gasopbrengst verhogen

Strengere eisen

Door het proces te optimaliseren trachten de bedrijven hun groengasproductie te verhogen. De groeikansen gaan echter deels verloren door nieuwe regelgeving. Vanaf oktober aanstaande gelden strengere eisen voor de samenstelling van gas in het landelijk aardgasnet. Aanleiding is de grotere variëteit aan gasstromen, waaronder de groeiende import van Russisch en Noors aardgas en de invoeding van LNG en groen gas. Volgens de netbeheerders kan deze variëteit schommelingen veroorzaken in de gassamenstelling en -kwaliteit. Die kunnen, zo stellen ze, weer leiden tot ontregeling van gasapparatuur en veiligheidsrisico’s voor eindgebruikers.
Dat er eenduidige eisen komen, vindt de sector goed. Huigen van Attero wijst op het gelijkwaardig speelveld, nu alle partijen in Nederland aan dezelfde kwaliteitseisen moeten voldoen. Sommige strengere eisen vindt de afvalsector echter onnodig voor groen gas. In de consultatieronde die aan de wetswijziging voorafging, heeft de afvalsector dit kenbaar gemaakt. De aanscherping belemmert de groei van groen gas, zo stelt de sector. Initiatieven komen nu moeilijker van de grond. Volgens ARN-bedrijfsleider Peter Drewes zorgen de strengere eisen voor een extra kostenpost. "Het maakt de business case moeilijker. Om aan de eisen te voldoen, moeten we toeslagstoffen zoals stikstof en propaan bijmengen. Die stoffen moeten we inkopen en met een compressor in het systeem brengen. Dat maakt het proces duurder."
Jan Mulder van HVC vreest dat de strengere invoedingseisen vooral kleinere vergisters ervan zal weerhouden groen gas te produceren. Hij sluit niet uit dat er straks groen gas wordt afgefakkeld, omdat het gas niet voldoet aan de strengere eisen. Dat is niet alleen zonde, omdat groen gas beter is voor het milieu dan affakkelen, maar ook onnodig, stelt hij. "Netbeheerders zijn onder meer benauwd dat de vlamstabiliteit verandert, waardoor overal waakvlammen uitgaan. Maar wij zetten al drie jaar veilig en verantwoord gas op het aardgasnet."
De ervaring tot dusver leert dat groen gas van de afvalsector geen problemen oplevert. Huigen merkt op dat Attero al sinds 1987 groen gas invoedt op het aardgasnet van Tilburg. Zonder nadelige gevolgen.

Groen gas-hub in Wijster

Her en der in het land ontstaan groen gas-hubs. Op zo’n knooppunt wordt door de aanleg van een verzamelleiding het biogas van meerdere producenten opgewerkt en ingevoed in het gasnet. Har van Himbergen van Groen Gas Nederland ziet de groen gas-hubs als 'een aantrekkelijk groeimodel'. Attero neemt in juli in het Drentse Wijster een hub in bedrijf, naast de hub die het bedrijf al heeft in Tilburg. Een deel van het groen gas in Wijster gaat via het gasnet van netbeheerder Rendo naar het naburig duurzame tankstation Green Planet. Zij maken er CNG (compressed natural gas) van voor het wegvervoer. Voor de afname van de CO2 die op de hub uit het biogas wordt gehaald, is Attero in gesprek met bedrijven.

(zie de pdf van het artikel voor een grote versie)

"Partijen die een installatie hebben, doen nu eerst ervaring op."
Har van Himbergen - Groen Gas Nederland
"Een voorbewerking kan het vergistingsproces versnellen."
Lars Huigen - Attero
"Wij zetten al drie jaar veilig en verantwoord gas op het aardgasnet."
Jan Mulder - HVC
"De strengere eisen maken de business case moeilijker."
Peter Drewes - ARN