Focus op hoogstaande gft-producten

Gft-sector bepaalt koers voor de toekomst

Artikel - 07 juli 2016

De gft-sector zet gezamenlijk een koers uit. Compost, een circulair product bij uitstek, krijgt de volle aandacht. Tegelijkertijd zoekt de sector met elkaar naar de volgende generatie gft-producten. Kwaliteit staat voorop. 

Voor de Nederlandse gft-sector ligt een mooie toekomst in het verschiet. Gemeenten verbeteren hun gescheiden inzameling, de aanvoer van gft stijgt en de circulaire economie krijgt alom aandacht. Deze trends stemmen hoopvol. Om met elkaar een heldere koers uit te stippelen, bogen de gft-verwerkers, verenigd in de Afdeling Bioconversie van de Vereniging Afvalbedrijven, zich over vele toekomstscenario’s. Diverse scenario’s lagen op tafel, variërend van alle troeven op compost tot een toekomst met enkel lokale oplossingen. “Twee van deze scenario’s hebben we als meest wenselijk en kansrijk uitgekozen”, vertelt John van Haeff, manager organisch bij Attero en de nieuwe voorzitter van de Afdeling Bioconversie. Met de twee scenario’s verlegt de gft-sector haar focus: minder een nadruk op de kwantiteit aan de voorzijde, meer op de kwaliteit aan de achterzijde van het productieproces. Met andere woorden: de focus komt te liggen op kwalitatief goede gft-producten.

Lees meer »

Waarde van compost 

Het eerste gekozen scenario: Compost is Cash, een koers waarin compost een sleutelrol inneemt. Nieuw is deze rol niet. Vorig jaar vierde de gft-sector haar 25-jarig bestaan. Een kwart eeuw eerder opende de eerste professionele gft-composteringshal de deuren. Inmiddels telt Nederland 23 professionele installaties, gebaseerd op het natuurlijke proces van composteren. Compost is Cash borduurt daarop voort. De waarde van compost zal enkel toenemen, zo is de verwachting. “Compost is cruciaal voor de kwaliteit van de Nederlandse bodem”, benadrukt Van Haeff. “Met wie je ook praat, van wetenschap tot politiek: iedereen is het erover eens dat compost een belangrijke rol speelt in het op peil brengen en houden van het gehalte organische stof in de bodem.” 

Twee scenario’s, Compost is Cash en Biobucks, zijn als meest kansrijk beoordeeld en uitgewerkt in een toekomstvisie (foto: Reyer Boxem)

Landbouwgrond raakt uitgeput

De kwaliteit van landbouwgrond staat in Nederland onder druk. Steeds meer land raakt uitgeput, omdat het organische stofgehalte langzaam daalt. Bodemverbeteraars zijn hard nodig, maar in de praktijk gebruiken landbouwers vooral dierlijke mest. Voor dierlijke mest krijgen ze immers geld toe, vanwege het mestoverschot, terwijl aan compost een prijskaartje hangt. Dierlijke mest heeft echter één immens nadeel: het bevat geen organische stof. “Daar is compost voor nodig. Door de keuze voor dierlijke mest voegen landbouwers onvoldoende organische stof toe”, legt Van Haeff uit. 

Vrijstelling nutriëntenquotum

De gft-sector wil de agrarische wereld overtuigen om meer compost te gebruiken. Het mestbeleid werkt het gebruik tegen. Compost valt namelijk, net als dierlijke mest, onder het nutriëntenquotum. Boeren moeten de mineralen, zoals stikstof en fosfaat, uit compost meerekenen in de mestboekhouding. Van Haeff: “We zijn bezig om voor compost een vrijstelling te bepleiten, zodat landbouwers het meer kunnen gebruiken. Dat is niet alleen goed voor de gft-sector, maar vooral ook voor de kwaliteit van de bodem.” 

Meer gft-afval, meer compost

Méér gft-afval zal zorgen voor méér compost. “We produceren in Nederland anderhalf miljoen ton compost per jaar. De verschraling van de bodem is dermate groot dat zelfs deze hoeveelheid niet zal helpen om de uitputting volledig tegen te gaan. We moeten dus méér compost maken”, schetst Van Haeff de ambitie van de gft-sector. Meer compost vergt een betere gft-inzameling door burgers en gemeenten. Gemeenten werken hier hard aan, mede aangejaagd door de overheidsdoelstelling van 75 procent afvalscheiding van huishoudelijk afval in 2020. Momenteel lopen diverse proeven en projecten om de gemeentelijke inzameling te verbeteren, vertelt Gert-Jan Klaasse Bos, manager vergisting en compostering bij Meerlanden. “Met de proeven wordt onderzocht hoe we het milieubewustzijn bij mensen kunnen vergroten zodat ze meer aan afvalscheiding doen.” Hij voegt daar enthousiast aan toe: “De jongere generaties vinden afvalscheiding heel normaal.” 

Met het project ‘Gft-inzameling omhoog!’ heeft de Vereniging Afvalbedrijven de afgelopen jaren gemeenten begeleid bij het verbeteren van hun gft-inzameling. Door het verleggen van de focus van de gft-sector van de inzameling naar de gft-producten, wil de VA het inzamelproject nu onderbrengen bij VANG-huishoudelijk afval

Compost is belangrijk voor het op peil brengen en houden van het gehalte organische stof in de bodem

Veelbelovende technieken 

Het tweede scenario, Biobucks, gaat over de volgende generatie gft-producten. Jacob Vermeulen, directeur sales, development & marketing van Indaver, ziet in de circulaire economie volop kansen voor nieuwe innovatieve gft-producten. “Naast een verdere ontwikkeling in de productie van compost kun je uit gft diverse waardevolle organische grondstoffen halen. Denk aan grondstoffen voor bioplastics, vezels voor papierproductie en verscheidene losse nutriënten voor onder andere de productie van kunstmest. Als sector onderzoeken we hoe we deze producten uit gft kunnen winnen. Daar ontwikkelen we de komende jaren de technologie voor.” Een stip op de horizon, noemt Klaasse Bos dit scenario. “Binnen nu en vijf jaar hebben we de eerste pilotinstallaties, waarmee we bekijken welke waardevolle grondstoffen we uit gft kunnen halen. Binnen vijf tot tien jaar moeten de technieken zichzelf gaan bewijzen.” 

Precompetitief onderzoek 

Gft-verwerkers innoveren al volop. Op dit moment sleutelen de afvalbedrijven aan nieuwe veelbelovende gft-producten. Dat doen ze niet alleen samen met onderzoekers van kennisinstellingen, maar ook met elkaar. De gft-sector trekt gezamenlijk op en bundelt de onderzoeksinspanningen. Die samenwerking is essentieel om grote stappen te kunnen maken, zegt Vermeulen. “Dit is iets dat we als sector precompetitief aanpakken. Samen staan we sterk in het ontdekken van de mogelijkheden die er zijn. Uiteindelijk, als deze ontwikkelingen uitgekristalliseerd zijn, zullen de bedrijven afzonderlijk in deze markt opereren.”

Bioplastics en bioaromaten

Eén van de innovaties waar de gft-sector aan werkt is gft als grondstof voor bioplastics. Van Haeff: “Attero heeft een aantal jaren op laboratoriumschaal onderzoek verricht om uit gft vetzuren te destilleren. Vetzuren zijn geschikt voor de productie van bioplastics. Ondanks de heterogene samenstelling van gft zijn deze proeven succesvol doorlopen.” Er moet nog veel onderzocht en ontwikkeld worden voordat de sector weet hoe kansrijk bioplastics uit gft precies zijn. 

Veelbelovend lijken ook de bio-aromaten, een chemische verbinding in producten als verf, tapijten, coatings en plastics. De chemische industrie staat te springen om bio-aromaten, een duurzaam alternatief voor aromaten van aardolie. Samen met TNO houden afvalbedrijven momenteel in het programma Biorizon de kansen tegen het licht. 

Van Haeff zegt dat beide scenario’s ook voor hem persoonlijk belangrijk zijn: “Ze dragen bij aan mijn eigen intrinsieke motivatie om aan de volgende generatie een vitale leefomgeving door te kunnen geven.”

Toekomstscenario’s

De Afdeling Bioconversie van de Vereniging Afvalbedrijven werkte verscheidene toekomstscenario’s uit. Twee scenario’s werden geselecteerd als het meest kansrijk.

Compost is Cash
Afvalscheiding is een gewoonte en er wordt veel gft ingezameld. Deze wordt verwerkt tot hoogwaardige compost, die in de landbouw wordt gebruikt om de bodemkwaliteit op peil te houden. De wet- en regelgeving rond nutriënten is aangepast, zodat akkerbouwers en tuinbouwers volop compost kunnen gebruiken.

Biobucks 

Compost is nog steeds een belangrijk product van de gft-branche en ook de ontwikkelingen in vergisting zetten zich door. Er komt een belangrijke nieuwe stroom bij, want gft wordt ook gebruikt om grondstoffen te winnen voor de chemische industrie. De gft-sector wordt een partner van de chemische industrie en draait volop mee in de circulaire economie. Gft is inmiddels zoveel waard geworden dat mensen geld krijgen voor hun bioafval.

"Compost is cruciaal voor de kwaliteit van de Nederlandse bodem."
John van Haeff - Attero
"Uit gft kun je diverse waardevolle organische grondstoffen halen."
Jacob Vermeulen - Indaver
"De jongere generaties vinden afvalscheiding heel normaal."
Gert-Jan Klaasse Bos - Meerlanden