'Blik hoort bij het restafval'

Vraagtekens bij bronscheiden van blik

Artikel - 14 oktober 2015

Blik wordt al vele jaren succesvol uit het huishoudelijk restafval gewonnen. Toch voeren steeds meer gemeenten een gescheiden blikinzameling in. Blikverpakkingen mogen dan in de bak waar consumenten ook plastic en drankenkartons verzamelen. Maar heeft het bronscheiden van blik wel een meerwaarde?

Door Sander Ruijsbroek ©Copyright

Jaarlijks hergebruiken we in Nederland rond de tweehonderd kiloton metalen verpakkingen (‘blik’), waarvan grofweg de helft bestaat uit huishoudelijk blik. Het gros van die stroom wordt in afvalenergiecentrales (AEC’s) uit het restafval gescheiden. De ene AEC trekt de blikverpakkingen vóór verbranding met behulp van magneten uit het afval, de ander haalt het blik uit de verbrandingsresten, het zogenoemde bodemas. De gesmolten resten van aluminium en stalen blikjes worden vervolgens gebruikt voor recycling.

Lees meer »

Zeer succesvol

De huidige wijze van recycling van metalen en stalen blikverpakkingen is zeer succesvol. Momenteel wordt in Nederland 93 procent van alle metalen verpakkingen hergebruikt. Dat is ruim boven de wettelijke norm van 85 procent uit het Besluit beheer verpakkingen. Metaal scoort daarmee hoog op de duurzaamheidsladder.

Nieuwe inzamelroute

Toch kiezen tal van gemeenten momenteel voor het gescheiden inzamelen van blikverpakkingen. Zo ook Almelo. Inwoners in Almelo mogen sinds begin dit jaar het blik in de bak van plastic en drankverpakkingen doen. In 2010 stopte de gemeente nog met gescheiden blikinzameling. “In de jaren negentig zijn we vanuit een schoolproject begonnen met het inzamelen van blik op enkele plekken in de gemeente”, legt Karin Fakkert uit. De beleidsmedewerker afvalstoffen vertelt dat de gemeente er jarenlang mee doorging, maar gaandeweg erachter kwam dat het niet rendabel was om blik apart met blikcontainers te scheiden. Sinds begin dit jaar kunnen alle inwoners hun blik bij de stroom plastic en drankenkartons stoppen. Deze gecombineerde inzameling maakt de route volgens haar wel rendabel. “Ik denk dat nagenoeg iedere gemeente die nu plastic inzamelt in de toekomst ook aan blikinzameling gaat doen”, aldus Fakkert.

Momenteel wordt in Nederland 93 procent van alle metalen verpakkingen hergebruikt

Vraagtekens

Robert-Jan ter Morsche van Stichting Kringloop Blik (SKB) vraagt zich af wat het vooraf scheiden van blik aan milieuwaarde oplevert. “Hoeveel fossiele brandstoffen gebruik je om in te zamelen, te sorteren en dan te recyclen? Er komen extra vrachtwagens en vuilniszakken bij. Wat is dan milieutechnisch het beste?” aldus de vertegenwoordiger van de organisatie voor metalen verpakkingen in Nederland.
Ook op financieel gebied zijn er vraagtekens te plaatsen. Ter Morsche: “De bestaande route via de nascheiding is goed. Het is voor het recyclen van blik niet nodig om het apart in te zamelen.”

Green Deal

AEC’s investeren bovendien volop in installaties die meer waardevolle metalen uit bodemas halen. “In 2011 was het recyclingspercentage nog 91 procent. Dat betekent dat de inzet van de nieuwe technieken van de opwerking van bodemas werkt.” De terugwinrendementen van metaal uit bodemassen zijn de afgelopen jaren gestegen. AEC’s hebben in de Green Deal Verduurzaming nuttige toepassing AEC-bodemas met het ministerie van Infrastructuur en Milieu afgesproken dat de bodemassen uiteindelijk de kwaliteit van bouwstof moeten hebben.

(Stichting Kringloop Blik)

Waardevolle eigenschappen

Ter Morsche ziet geen toegevoegde waarde in het gescheiden inzamelen van blikverpakkingen. “Metaal verbrandt niet. Dat is het voordeel van blik. Je kunt het in elke stroom laten meelopen. Zowel bij voorscheiding als nascheiding wordt het eruit gehaald.” Bovendien blijft de kwaliteit gewaarborgd, stelt hij. “Metaal kan eindeloos worden hergebruikt zonder verlies van waardevolle eigenschappen. Het verdient zich heel snel terug. Het maakt dus niet uit in welke bak een blikje cola terechtkomt.” SKB stelt dat het gemak voor de consument, namelijk een blikje in een willekeurige afvalbak gooien, een voorwaarde is voor maximale recycling.

Betere hoogwaardige toepassing

Algemeen directeur Gerard van Gorkum van afvalenergiecentrale ARN B.V. deelt die mening. Het energieproducerende bedrijf verwerkt jaarlijks ruim 550.000 ton afval. Daarvan bestaat 250.000 ton uit recycling en het vergisten en composteren van gft-afval. De overige 300.000 ton wordt verbrand. De afvalverwerker heeft jaarlijks een afzet van 7000 ton aan metalen. Daarvan bestaat 20 tot 30 procent uit blik. Net als Ter Morsche vraagt hij zich af wat het motief is van de gemeenten. “Scheiden ze blik om duurzaam te zijn of om extra inkomsten binnen te halen? Want metalen uit een afvalenergiecentrale bieden een betere hoogwaardige toepassing dan het metaal dat wordt gescheiden bij de bron.”

Blikafval in cijfers
De recycling van metalen verpakkingen verbetert. In 2011 kreeg 91 procent van het metaal een nieuw leven, in 2013 was dat 93 procent. In 2013 kwam 205 kton metalen verpakkingen op de markt. Daarvan is 190 kton hergebruikt.

Geen extra’s

Van Gorkum vindt het jammer dat niet is gekeken naar de impact op de bestaande route. Hij benadrukt dat hij niet tegen bronscheiding is. “Natuurlijk raken wij een stukje business kwijt, maar scheiden aan de bron is niet verkeerd. Het moet alleen wel een meerwaarde bieden. Het apart inzamelen van blik levert geen extra’s op qua recycling.”
Hij noemt als voorbeeld een blikje waaraan plastic zit geplakt. “Dat krijg je er bij het scheiden aan de bron moeilijk vanaf. Maar als het bij ons door het verbrandingsproces gaat, blijft het metaal over in de bodemas. Het product is na verbranding dan ook beter te recyclen.”

Circulaire economie

Recyclen is goed voor de circulaire economie. Eén van de redenen waarom Almelo het blik samen met plastic en drankkartons inzamelt. “Wij zien graag dat al het materiaal dat we weggooien weer terugkomt in het circuit zodat het voor een nieuw product kan worden gebruikt”, aldus Fakkert. “Bij de afvalenergiecentrale wordt het blik in ons restafval ook gerecycled. Gebeurt het beide, zowel bron- als nascheiding, dan heb je een optimale scheiding van deze afvalstroom.” Ter Morsche vult aan dat het goed is dat consumenten het gevoel hebben dat ze hun steentje bijdragen aan een beter milieu. “Er zullen nu meer mensen denken dat blik goed te recyclen is en dus milieuvriendelijk. Op dat punt heeft de nieuwe route wellicht een meerwaarde. Maar milieutechnisch maakt het echt niet uit.”

"Het is voor het recyclen van blik niet nodig om het apart in te zamelen."
Robert-Jan ter Morsche - Stichting Kringloop Blik
"Ik denk dat nagenoeg iedere gemeente die nu plastic inzamelt in de toekomst ook aan blikinzameling gaat doen."
Karin Fakkert - Gemeente Almelo
"Metaal uit een afvalenergiecentrale biedt een betere hoogwaardige toepassing dan metaal uit bronscheiding."
Gerard van Gorkum - ARN B.V.