Proeven en beproeven: van pilot tot praktijksucces

Afvalbedrijven leren van elkaar over de circulaire economie

Artikel - 20 februari 2014

De afvalsector is de motor waarop de circulaire economie draait. Tachtig procent van ons afval komt opnieuw in de keten. Om van elkaar te leren, presenteerden eind januari drie afvalbedrijven hun best practices. Matrassen, compost, bioplastics en de Recyclezak laten zien dat het sluiten van kringlopen mogelijk is.

Door Addo van der Eijk ©Copyright

"Wij hebben een focus op grondstofterugwinning. Onze ambitie is een volledige recycling van afvalstromen. Eruit halen wat er in zit." Aan het woord is Carlijn Lahaye. In Den Bosch, op het kantoor van de Vereniging Afvalbedrijven, vertelt zij gedreven over Attero’s circulaire ambities. Drie best practices staan vandaag op de agenda, als motiverende start van de reguliere vergadering van de Afdeling Recycling en Inzameling. De leden van de afdeling zien, net als de rijksoverheid, de circulaire economie als dé toekomst. Om kringlopen te sluiten, willen de bedrijven van elkaar leren. Lahaye geeft een kijkje in eigen keuken. Ze benadrukt hoeveel er wordt gerecycled. "Van afval maken we sinds jaar en dag talloze mooie producten, zoals kunststoffen, brandstoffen, granulaten en zand. Compost is een belangrijk circulair product. Het is duurzaam, verbetert het bodemleven, vervangt veen en maakt plantaarde ziektewerend."

Lees meer »

Naast de al geboekte resultaten, kijkt Attero vooruit. Het bedrijf investeert stevig om nieuwe producten te ontwikkelen. Talloze voorbeelden somt Lahaye op: nieuwe veelbelovende producten die zich nog ergens in de innovatiepijplijn bevinden. Sommige in een pril stadium, andere op het punt van doorbreken. Absoluut kansrijk vindt Lahaye de productie van bio-plastics uit gft. "Volgend jaar start onze pilotinstallatie in Venlo. Van gft maken we daar afbreekbare zakjes, waarin huishoudens vervolgens hun gft kunnen doen. Dat maakt de cirkel rond."

Producten uit organische stromen
Voor organische stromen, zoals gft, dienen zich meerdere hoogwaardige producten aan. Van fracties kunnen bijvoorbeeld basischemicaliën worden gemaakt, van gras bouwmaterialen en van voedselresten eiwitproducten. "De potentie van insectenkweek is enorm. Technisch werkt het, alleen is de huidige regelgeving nog een beperking", aldus Lahaye van Attero.

Om kringlopen te sluiten, nemen bedrijven een kijkje bij elkaar in de keuken

Matrassen

De afvalsector weet steeds meer afvalstromen terug te brengen in de keten. Lahaye toont de kringloop van Cradle to Cradle workwear, waarmee oude werkkleding niet meer bij het restafval belandt, maar volledig opnieuw wordt gebruikt. Ook Attero’s kunstgrasrecycling is rond. Althans, nagenoeg. "In Wilp zetten we kunstgras voor 95 procent om in zand, rubber en kunststof", zegt Lahaye.
Dat recyclingpercentage behaalt ook RetourMatras, onderwerp voor de tweede inleiding. Nanne Fioole, directeur van het bedrijf, laat zien waartoe inzet en vindingrijkheid kunnen leiden: een innovatieve fabriek, met een unieke productielijn, die een stroom afval een tweede leven geeft. Zijn grondstof: matrassen, waarvan tot voor kort 1,6 miljoen per jaar werden verwerkt in afvalenergiecentrales. "In onze fabriek maken wij er hoogwaardige grondstoffen van. Het metaal wordt hergebruikt. De foam gaat vooral naar de vloerbedekkingindustrie. We bestuderen de toepassing in isolatieplaten. Van het latex worden sport- en koeienmatten gemaakt. In landen als Engeland en Canada is het een trend om koeien niet op betonnen vloeren, maar op matrassen neer te leggen. We hebben geen moeite om onze materialen af te zetten."
Steeds meer matrassen weten hun weg naar Fioole’s fabriek te vinden. Via de milieustraten, goed voor de helft van de omzet, via matrasfabrikanten, beddenspeciaalzaken, recreatieparken, hotels en ziekenhuizen. Zijn enige acceptatievoorwaarde luidt: de matrassen moeten droog zijn. Nu de matrassenlijn succesvol draait, heeft Fioole zijn oog laten vallen op een nieuwe pionierstroom: meubels. Ook die wil hij ontmantelen, volautomatisch en circulair, net als de matrassen.

Matrassen machinerie
Fioole van RetourMatras verricht pionierswerk. Matrassen recyclen blijkt geen sinecure. In zijn fabriek - die nu twee jaar draait - staan tal van eigen vindingen, die speciaal hiervoor zijn ontwikkeld en gepatenteerd. Als voorbeeld noemt Fioole het automatische insnijapparaat, dat de matrassen in de lengte in tweeën snijdt, en de afpelrol, die de foam en het textiel vervolgens van elkaar scheidt. "Dat gebeurt in een vacuümruimte met stofafzuiging. In oude matrassen zitten namelijk vaak schadelijke stoffen voor mensen", legt Fioole uit. Hij laat de rest van de machinerie zien: de automatische opvoer van matrassen, het detectieapparaat dat verschillende matrastypen herkent, de metaalshredder. "Deze installatie scheidt de metalen veren van de pocket, zodat we schoon staal kunnen leveren."

Recyclezak

De inzameling is een cruciale stap in de circulaire economie. Om ketens te sluiten, sleutelen veel afvalbedrijven momenteel aan slimmere inzamelconcepten. Voor huishoudelijk afval doen ze dat samen met gemeenten. "Met de gemeente Rijssen-Holten voeren wij sinds begin dit jaar een pilot uit met de Recyclezak", houdt Frank Siebelt van Twence als derde inleider de afdelingsleden voor. Hij schetst de Recyclezak als een 'oranje zak plus'. "De bekende oranje zak zamelen de gemeente al tweewekelijks in. Daaraan hebben we materialen toegevoegd. Naast kunststof verpakkingen mogen er vier stromen bij, namelijk metalen, drankenkartons, kleine elektrische apparaten en technische kunststoffen, zoals speelgoed en bloempotten. Die stromen kunnen wij goed van elkaar scheiden." De rolverdeling is als volgt: de gemeente zorgt voor de inzameling en de publiekscommunicatie, Twence voor het sorteren, vermarkten van de grondstoffen en de regionale public relations rond het project. Voor de sortering tuigt Twence vooralsnog geen nieuwe installatie op. "Deze pilot geeft ons inzicht in de meest efficiënte sorteerinstallatie. We gebruiken onze bestaande sorteerinstallatie, met windshifting, ballistische scheiders, magneetafscheiders en zeeftrommels. Omdat de installatie is ingericht voor grof huishoudelijk en bouw- en sloopafval zetten we in eerste instantie tevens handpicking in. Binnenkort schaffen we infraroodapparatuur aan."
Siebelt ziet heil in het concept, al benadrukt hij dat het een proef betreft. De eerste resultaten zijn hoopgevend. "Huishoudens doen steeds meer fracties in de Recyclezak die tot voor kort nog in de grijze container verdwenen. Wij kunnen het materiaal prima uitsorteren, waarbij de fracties een goede kwaliteit hebben." Voor Twence past de Recyclezak naadloos in de langetermijnstrategie van het bedrijf. "Onze overtuiging is dat thermische verwerking - nu een belangrijk onderdeel van Twence - op termijn zal afnemen. Willen we de continuïteit waarborgen, dan moeten we andere business ontwikkelen, gericht op grondstoffenproductie en recycling."
Rijssen-Holten staat niet alleen. Gedreven door het doel van 65 procent hergebruik van huishoudelijk afval - recent door staatssecretaris Mansveld van IenM in haar programma Van Afval naar Grondstof verhoogd naar 75 procent hergebruik - buigen veel gemeenten zich over hun afvalinzameling. Afvalbedrijven staan hen bij. "Verminderen van restafval staat bij veel gemeenten hoog op de agenda. Zo willen Twentse gemeenten in 2030 toe naar maximaal vijftig kilo restafval per persoon. Wordt de Recyclezak een succes, dan hopen wij andere gemeenten zover te krijgen dat ze hiervoor kiezen."

Dit artikel is onderdeel van de serie 'Leren van elkaar over de circulaire economie'

De afval- en recyclingsector is de motor waarop de circulaire economie draait. Om van elkaar te leren, presenteren bedrijven hun best practices tijdens een expertmeeting van de Afdeling Recycling en Inzameling van de Vereniging Afvalbedrijven. De bedrijven delen kennis en inzichten om ketens te sluiten en de circulaire economie te realiseren.

"Onze ambitie is een volledige recycling van afvalstromen."
Carlijn Lahaye - Attero
"We hebben geen moeite om onze materialen af te zetten."
Nanne Fioole - RetourMatras
"Willen we de continuïteit waarborgen, dan moeten we andere business ontwikkelen."
Frank Siebelt - Twence